شناسایی و اولویتبندی مؤلفههای کلیدی تابآوری زنجیره تأمین هوشمند با رویکردی چندمعیاره مبتنی بر فناوریهای نوین هوش مصنوعی و بلاکچین
دوره 10، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 118-151
حمید تابلی، جمشید ابراهیم پور سامانی
چکیده در شرایط پیچیدگیها و ناپایداریهای مستمر زنجیرههای تأمین، تصمیمگیری هوشمندانه و ارتقای تابآوری سازمانی ضرورتی انکارناپذیر است. هدف پژوهش حاضر، طراحی چارچوبی هوشمند برای تقویت تابآوری زنجیره تأمین با بهرهگیری از فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی و بلاکچین است. پژوهش حاضر، با رویکرد آمیخته انجام شد. در گام نخست، مرور نظاممند ادبیات در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا نیمه نخست ۲۰۲۵ بر روی ۶۳ مقاله از پایگاههای Scopus و Web of Science انجام و پس از غربالگری، ۳۴ مقاله مرتبط انتخاب گردید. سپس، با استفاده از نرمافزار مکس کیودا ۲۰۲۲، تحلیل مضمون جهت استخراج مؤلفههای کلیدی و تدوین چارچوب مفهومی اولیه صورت گرفت. برای بومیسازی و اعتبارسنجی یافتهها، مصاحبههای نیمهساختاریافته با 20 خبره حوزه زنجیره تأمین هوشمند انجام و مجدداً با همان روش تحلیل مضمون بررسی شدند. در بخش کمی، از دلفی فازی برای غربالگری معیارها و از تکنیک دیمتل فازی و نیز روش ANP فازی برای تعیین روابط علی، اثرگذاری و وزندهی معیارها بهره گرفته شد نتایج نشان داد فناوریهای نوین با ارتقای شفافیت اطلاعات، تسریع تصمیمگیری و بهبود پیشبینی، تابآوری زنجیره تأمین را به طور معناداری افزایش میدهند. «دیجیتالسازی زنجیره»، «اقتصاد هوشمند کشاورزی» و «سیاستگذاری نهادی» پیشرانهای کلیدی شناسایی شدند و «مشارکت فناورانه» و «خودکارسازی فرایندها» بیشترین اثر را بر انطباقپذیری و بازگشتپذیری سیستم داشتند. یافتهها، نقشه راهی هوشمند برای تصمیمگیری در شرایط عدم قطعیت و توسعه ظرفیتهای فناورانه سازمانها ارائه میکند.
بررسی عملکرد زنجیره تامین و توزیع دارو با بهرهگیری از فناوری بلاکچین بر اساس رویکرد سیستم داینامیک
دوره 9، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 34-70
فرشته بهرامی، عظیم زارعی، محسن شفیعی نیکآبادی، فرشید فرخی زاده
چکیده تولید و گردش داروهای تقلبی در زنجیره تأمین دارو، بهویژه در حوزه سلامت عمومی، یک چالش جدی و حیاتی به شمار میآید. سیستمهای مدیریت موجود در زنجیره تأمین قادر به تضمین تأمین داروهای اصلی برای بیماران نیستند. بهمنظور ارتقاء اعتبار داروها و کاهش مشکلات زنجیره تأمین، پیشنهاد میشود رویکرد مبتنی فناوری بلاک چین استفاده شود. لذا این پژوهش به بررسی عملکرد زنجیره تأمین دارو با استفاده فناوری بلاک چین میپردازد ایمنی سلامت عمومی را تضمین کند. جهت پیادهسازی از روش سیستم داینامیک استفاده میشود. پیادهسازی موفق فناوری بلاکچین نیازمند درک عمیقتری از دینامیکهای پیچیده سیستم تعاملات بین اجزا مختلف آن است. رویکرد سیستم داینامیک میتواند به تحلیل این پیچیدگیها و شناسایی اثرات بلندمدت تغییرات در زنجیره تأمین کمک کند. بدین منظور ابتدا دادههای مورد نظر ادبیات و مصاحبه خبرگان صنعت دارو جمعآوری گردید سپس با تعریف متغیرها، طراحی حلقههای بازخوردی و نگارش معادلات ریاضی مرتبط، مدلسازی صورت گرفته است. در ادامه، نمودارهای علی معلولی و همچنین انباشت جریان ایجاد گردید شبیهسازی برای یک دوره یک ساله انجام گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان که از بین شاخص مورد بررسی شاخص افزایش نرخ ردیابی جلوگیری از تقلب اهمیت ویژهای دارد زیرا سلامت عمومی مستقیماً تحت تأثیر آن قرار دارد دیگر شاخصها ترتیب اهمیت شامل نرخ متعادلسازی فرآیند قیمت-گذاری، قراردادهای هوشمند، هویت دیجیتالی هماهنگی نیز به بهبود عملکرد و تقویت اعتماد در این صنعت کمک میکنند. به طور کلی این شاخصها به صورت مجموعهای از ابزارهای بلاک چین برای ارتقاء شفافیت، امنیت، کارایی و کاهش تقلب در زنجیره تأمین دارو استفاده میشوند.
