دوره و شماره: دوره 10، شماره 5، زمستان 1404، صفحه 1-191 
مقاله پژوهشی

ارائه یک سیستم خبره توانمندسازی شبکه فروش صنعت بیمه با استفاده از سیستم استنتاج فازی(FIS)

صفحه 1-27

کامران کیانی، علی محتشمی، صادق عابدی

چکیده هدف اصلی این تحقیق ارائه یک سیستم خبره توانمندسازی شبکه فروش صنعت بیمه با استفاده از سیستم استنتاج فازی است. این پژوهش از نظر کاربردی و از نظر روش، توصیفی - پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان صنعت بیمه و مدیران، کارشناسان فروش و امور نمایندگان صنعت بیمه است. در این پژوهش ابتدا طیفی از عوامل موثر بر توانمندسازی نمایندگان در صنعت بیمه شناسایی و در اختیار خبرگان قرار گرفت و پس از مصاحبه عمیق با آنها 5 عامل اصلی به عنوان عوامل نهایی شناسایی شدند. با استفاده از معادلات ساختاری روابط بین عوامل شناسایی شد و با احتساب ضریب آلفای کرونباخ برای تمامی عوامل شناسایی شده بین 0.876 تا 0.963 است که نتیجه نشان از روایی قابل قبول سنجش این عوامل بود. همچنین همبستگی متغیرهای پژوهش بوسیله آزمون پیرسون مورد ارزیابی قرار گرفت. در انتها پس از طراحی الگوی مفهومی پژوهش، تک تک عوامل در الگوی ترسیمی و مفهومی پژوهش با استفاده از سیستم استنتاج فازی FIS در نرم فزار متلب مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین سیستم ارائه شده بر روی سه گروه از نمایندگان صنعت بیمه نیز پیاده‌سازی گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که مدل ارائه‌شده توانمندی بالایی در سنجش عوامل کلیدی توانمندسازی نمایندگان بیمه دارد و می‌تواند فرآیند تصمیم‌گیری در مدیریت شبکه فروش بیمه را به شکل مؤثر پشتیبانی کند. انعطاف‌پذیری و قابلیت تفسیرپذیری سیستم آن را به ابزاری کاربردی برای بهبود عملکرد نمایندگان و شرکت‌های بیمه تبدیل کرده و امکان اجرای راهبردهای توانمندسازی در سطوح عملیاتی و استراتژیک را فراهم می‌سازد.

مقاله پژوهشی

تحلیل و طراحی سیستم پویا استراتژی‌های بازاریابی برای دستیابی به رقابت‌پذیری در صنعت لبنیات

صفحه 29-59

حسین بلوچی

چکیده صنعت لبنیات به‌دلیل تغییرات سریع بازار، تشدید رقابت و تحول در ترجیحات مصرف‌کنندگان، با چالش‌های فزاینده‌ای در حفظ و ارتقای رقابت‌پذیری بنگاه‌های تولیدی مواجه است. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان یک سیستم بازاریابی پویا و یکپارچه است که بتواند روابط پیچیده میان متغیرهای بازار را تحلیل کرده و استراتژی‌های متناسب با شرایط متغیر را ارائه دهد. هدف این مقاله طراحی یک سیستم پویای استراتژی‌های بازاریابی به‌منظور افزایش رقابت‌پذیری بنگاه‌های تولیدی در صنعت لبنیات است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها انجام شده است؛ بدین‌منظور، ابتدا با مرور ادبیات موضوع و استفاده از نظرات خبرگان، متغیرهای کلیدی شناسایی شدند. سپس روابط علی و معلولی میان متغیرها ترسیم و ساختار پویای سیستم از طریق نمودارهای جریان و انباشت مدل‌سازی شد. در ادامه، سناریوهای محتمل طراحی و مورد آزمون قرار گرفت و بر این اساس، شش استراتژی بازاریابی به‌منظور بهبود رقابت‌پذیری بنگاه‌های لبنیاتی تدوین و ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری سیستم بازاریابی پویا، امکان تحلیل دقیق‌تر داده‌های بازار، بهبود تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و واکنش سریع‌تر و اثربخش‌تر به تغییرات محیط رقابتی را فراهم می‌کند. نوآوری این پژوهش در ارائه یک چارچوب پویای مبتنی بر مدل‌سازی پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای طراحی، ارزیابی و آزمون استراتژی‌های بازاریابی در صنعت لبنیات نهفته است.

مقاله پژوهشی

طراحی مدل هوشمند اعتباریابی واردکنندگان کالا با رویکرد یادگیری ماشین

صفحه 61-90

سید سینا مدنی، محمود دهقان نیری، علی رجب زاده قطری

چکیده تفاوت نرخ ارز رسمی با نرخ ارز در بازار آزاد زمینه سوء‌استفاده اخلال‌گران ارزی را فراهم نموده است. از سویی دیگر واردکنندگان کالا بدون توجه به سوابق عملکرد ارزی و ریالی، مورد ارزیابی شبکه بانکی کشور قرار گرفته و نسبت به اخذ وثایق ریالی از ایشان اقدام می‌شود. هدف اصلی این پژوهش طراحی مدل هوشمند عمیق به منظور ارزیابی ریسک و اخذ وثایق از واردکنندگان کالا به نحوی است که مدل نهایی با بالاترین میزان صحت و دقت، توانایی تحلیل داده‌های بزرگ عملکردی را داشته باشد. بدین منظور، در ابتدا داده‌های عملکردی با استفاده از روش کی‌مینز خوشه‌بندی شده و سپس نتایج مدل خوشه‌بندی به عنوان ورودی مدل‌های طبقه‌بندی شامل روش‌های جنگل تصادفی ، اکس جی بوست و شبکه عصبی کراس ترتیبی مورد استفاده قرار گرفته و نتایج هر مدل با استفاده از شاخص F مورد بررسی قرار گرفته شده است. در نهایت، مدل ترکیبی خوشه‌بندی کی‌مینز- شبکه عصبی کراس ترتیبی به عنوان مدلی که بالاترین میزان شاخص صحت و دقت را داشته انتخاب و با استفاده از مدل یاد شده مشتریان در 3 طبقه قرار گرفته و ترکیب وثایق نقد و غیر نقد برای ایشان تعیین شده است. نتایج بیانگر آن است که مدل به خوبی توانایی طبقه‌بندی مشتریان را با توجه به سوابق عملکردی ایشان، داشته است.

مقاله پژوهشی

بهینه‌سازی تصمیمات سه‌حالته (نگه‌داشت، جایگزینی، بازگشت) برای کالاهای فصلی با کیفیت نامطمئن: چارچوب شبیه‌سازی-بهینه‌سازی

صفحه 92-126

الهام محمودی نژاد، میثم شهبازی، سید حسین رضوی حاج آقا

چکیده مدیریت موجودی کالاهای فصلی باکیفیت نامطمئن معمولاً با چالش عدم قطعیت هم‌زمان تقاضا و کیفیت روبه‌رو است، درحالی‌که اغلب رویکردهای موجود پس از بازرسی به‌قاعده‌ی دودویی و غیر منعطف «پذیرش/بازگشت کامل» متکی‌اند. این پژوهش یک مدل روزنامه‌فروش سه‌حالته‌ی آستانه‌ای (نگه‌داشتن، جایگزینی سقف دار، بازگشت) برای کالای فصلیِ فسادپذیر ارائه می‌کند که در آن خطای بازرسی، مرجوعی مشتری، محدودیت لجستیکی جایگزینی و تقاضای دوکاناله‌ی حساس به تخفیف به‌صورت یکپارچه لحاظ شده و قید مشارکت تأمین‌کننده نیز در طراحی سیاست بهینه اعمال می‌شود. به دلیل غیرخطی بودن و حضور عملگرهای min/max، تابع سود انتظاری به‌صورت بسته قابل‌حل نیست؛ بنابراین از رویکرد ترکیبی شبیه‌سازی–بهینه‌سازی استفاده می‌شود که در آن سود انتظاری با شبیه‌سازی مونت‌کارلو برآورد و سیاست بهینه‌ با کمک بهینه‌سازی بیزی و مقایسه با الگوریتم‌های فرا ابتکاری به دست می‌آید. نتایج مثال عددی نشان می‌دهد نسبت به سیاست پذیرش/بازگشت، به‌کارگیری مکانیسم جایگزینی در چارچوب سه‌حالته سود مورد انتظار خرده‌فروش را حدود ۱۴٫۳٪ و سود تأمین‌کننده را حدود ۶٫۲٪ افزایش می‌دهد و هم‌زمان کمبود و ضایعات را به‌طور معناداری کاهش می‌دهد. تحلیل سناریوهای بحرانی (شوک‌های هزینه‌ای و اختلالات لجستیکی) نشان می‌دهد عملکرد مدل نسبت به تغییر پارامترهای مدل پایدار است و جایگزینیِ مدیریت‌شده به‌عنوان ابزار مؤثر پوشش ریسک عمل می‌کند. همچنین تحلیل حساسیت نشان می‌دهد علاوه بر قیمت خریدوفروش، متغیرهای عملیاتی مانند کارایی جایگزینی و دقت بازرسی نقش مستقیمی در کنترل کمبود و ضایعات دارند و گذار از قراردادهای سنتی بازگشت کامل به قراردادهای حاوی مکانیسم جایگزینی سقف دار می‌تواند سودآوری و عملکرد عملیاتی زنجیره تأمین کالاهای فصلی فسادپذیر را بهبود دهد.

مقاله پژوهشی

ارائه مدل پیش‌بینی انتشار کربن با در نظر گرفتن نقش تأمین‌کنندگان در مدیریت زنجیره تأمین با استفاده از الگوریتم تقویت گرادیان سبک (مطالعه موردی صنایع شیمیایی تهران(خاوران))

صفحه 128-167

هادی ابراهیمی، مریم شعار، علی حاجیها، مهزاد اسمعیلی فلک

چکیده هدف از این مقاله، ارائه مدل پیش‌بینی انتشار کربن با درنظرگرفتن نقش تأمین‌کنندگان می‌باشد که می‌تواند نقش بسزایی در کاهش دی‌اکسیدکربن منطقه داشته باشد. برای تعیین متغیرهای تأثیرگذار از ادبیات تحقیق و نظرات خبرگان (۲۰ نفر) با روش دلفی فازی استفاده شد که در نهایت ۸ متغیر تأثیرگذار انتخاب شدند. برای مدل‌سازی، الگوریتم تقویت گرادیان سبک (LGB) به دلیل توانایی در ثبت وابستگی‌های غیرخطی و بهینه‌ساز جستجوی عروس دریایی (JSO) برای تنظیم دقیق ابرپارامترها انتخاب شدند. نوآوری پژوهش در زمینه تلفیق LGB و JSO برای افزایش دقت پیش‌بینی، و همچنین، در نظر گرفتن هم‌زمان نقش تأمین‌کنندگان به عنوان متغیرهای تأثیرگذار در پیش‌بینی انتشار کربن می‌باشد. مدل‌ها با ۵۹۹۷ داده از صنایع شیمیایی تهران (خاوران) (۲۰۲۲-۲۰۲۵) در پایتون اجرا شدند. نتایج نشان داد LGB_JSO با R² برابر ۹۹۱۸/۰، ۹۵۳۸/۰ و ۹۶۰۶/۰ در مراحل آموزش، اعتبارسنجی و آزمایش، عملکرد بهتری نسبت به سایر مدل‌ها دارد. دما، فشار و زمان ذخیره‌سازی مهم‌ترین پارامترهای مؤثر شناسایی شدند.

مقاله پژوهشی

رفع بحران نقدینگی در زنجیره تأمین دارویی ایران با اعتبار فروش به‌عنوان ابزار هماهنگی بهینه در شرایط قیمت ثابت

صفحه 169-191

فرنوش اطردی، حسن خادمی زارع، یحیی زارع مهرجردی، محمد باقر فخرزاد

چکیده در صنعت داروسازی ایران، توزیع‌کنندگان از اعتبار فروش به‌عنوان اصلی‌ترین ابزار مدیریت تقاضا و حفظ سهم بازار استفاده می‌کنند. با این حال، استفاده بی‌برنامه و بیش از حد اعتبار تجاری (فروش)، عامل عمده بحران نقدینگی داروخانه‌ها، کاهش شدید حجم سفارش، گاهی ورشکستگی‌های کامل و در نتیجه کاهش دسترسی بیماران به داروهای ضروری شده است. این پژوهش یک مدل هماهنگی بهینه مبتنی بر اعتبار فروش ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که همین ابزار رایج صنعت، در صورت تنظیم علمی دوره اعتبار، قادر است بحران مالی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. مدل پیشنهادی در چارچوب بازی استکلبرگ پیشرو-پیرو فرموله شده و زوال وابسته به دما (توزیع وایبول) را برای رعایت محدودیت‌های زنجیره سرد دارویی در نظر می‌گیرد. با به‌کارگیری برنامه‌ریزی کسری مقعر، شبه‌مقعر بودن تابع سود سالانه اثبات شده و وجود جواب بهینه یکتا و سراسری برای هر ترکیب پارامترهای قراردادی تضمین می‌گردد. روش حل ترکیبی از الگوریتم جستجوی تکراری کارآمد با اعتبارسنجی جامع بروت‌فورس در پایتون است. رویکرد پیشنهادی بدون نیاز به منابع مالی اضافی یا تغییر مقرراتی، بلافاصله قابل اجراست و از رویه‌های موجود صنعت استفاده می‌کند. نتایج عددی نشان‌دهنده بهبود تا ۱۹.۷٪ سود و افزایش بیش از سه برابری حجم سفارش نسبت به حالت نامتمرکز است. این پژوهش چارچوبی عملی و کم‌هزینه در اختیار توزیع‌کنندگان و داروخانه‌ها (خرده‌فروشان) قرار می‌دهد تا رایج‌ترین ابزار مدیریت تقاضای خود را به مکانیزمی مؤثر برای هماهنگی تبدیل کنند و به‌طور همزمان سودآوری، پایداری جریان نقدی و دسترسی بیماران به داروها را بهبود بخشند.