دوره و شماره: دوره 4، شماره 3، پاییز 1398 
مقاله پژوهشی

تخمین تابع هزینه- فعالیت در هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت با استفاده از الگوی ترکیبی شبکه‌های عصبی- تحلیل پوششی داده‌های چندلایه در بانک مسکن

صفحه 1-22

سمانه صادقی عسکری، غلامرضا سلیمانی امیری، آمنه خدیور

چکیده هزینه یابی بر مبنای فعالیت از زمان معرفی شدن تا کنون توجهات زیادی را به خود جلب کرده است. لیکن عملا مشکلات اجرایی در پیاده سازی این نظام هزینه یابی وجود دارد که باعث می شود علیرغم برتری محاسباتی هزینه یابی بر مبنای فعالیت نسبت به هزینه یابی سنتی، سازمان ها و شرکت ها همچنان علاقمند به استفاده از این روش هزینه یابی نباشند. در پژوهش حاضر مشکلات اجرایی که عملا در پیاده‌سازی هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت وجود دارد، بررسی گردیده و برای حل مسئله تخمین رابطه هزینه- فعالیت (CER) و همچنین کاهش هزینه‌های انجام زمان‌سنجی در سازمان‌ها از رویکرد شبکه‌های عصبی مصنوعی استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق کلیه شعب بانک مسکن می‌باشد که با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌های چند لایه (CI- DEA) و بر اساس مشابهت عملکرد در سال 1395 خوشه‌بندی گردیده و 450 شعبه به عنوان نمونه انتخاب گردید و برای آموزش و آزمون مدل شبکه‌های عصبی استفاده شده است. ویژگی متمایزکننده این الگو نسبت به سایر الگوها در نظر گرفتن رابطه بین هزینه- فعالیت بصورت غیرخطی است. معماری خاص شبکه پیشنهادی باعث می‌شود تا علاوه بر پیش‌بینی هزینه فعالیت، مقدار سهم محرک منبعی (زمان) که به عنوان محرک تسهیم هزینه به فعالیت در مدل اجرایی مرسوم، استفاده می‌شود نیز از مدل قابل استخراج باشد. نتایج RMSE و MAE مدل معرفی شده نشان داد که مدل ارائه شده قابلیت تخمین رابطه هزینه- فعالیت را دارا می‌باشد.

مقاله پژوهشی

طراحی مدل برای آربیتراژ آماری سهام با استفاده از شبکه‌های عصبی عمیق، جنگل‌های تصادفی و درخت‌‌های با شیب تقویت‌شده

صفحه 23-45

فروزان کمری، علیرضا سارنج، رضا تهرانی، میثم شهبازی

چکیده آربیتراژ آماری، استراتژی‌ رایج سرمایه‌گذاری در بازارهای ناکاراست که نسبت به بازار خنثی بوده و بدون نیاز به سرمایه اولیه از هر دو جهت بازار کسب سود می‌کند. این تحقیق برآن است تا ضمن طراحی مدل‌های مناسب برای آربیتراژ آماری سهام با استفاده از الگوریتم شبکه‌های عصبی عمیق، جنگل‌های تصادفی، درخت با شیب تقویت شده و ترکیب ساده این مدل‌ها، به تحلیل و بررسی بازده و ریسک مدل‌های طراحی شده بپردازد. بدین منظور از اطلاعات همه شرکت‌های عضو بورس اوراق بهادار تهران از 1385 تا 1396 برای ایجاد سیگنال‌های معاملاتی استفاده شده است. طراحی مدل‌های تحقیق و کدنویسی‌های مربوطه و همچنین آزمون فرضیات تحقیق که با t-test مورد تحلیل قرار گرفته‌ در نرم‌افزار R انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان‌دهنده آن است که بیشترین مقدار بازده 24/4 درصد در هر روز برای k=5 است (بدون هزینه معاملات) که متعلق به مدل ترکیبی ساده (ENS) است. همچنین کمترین میزان ارزش در معرض ریسک (45/4%-) و کمترین مقدار ریزش مورد انتظار(57/5%-) برای k=20 متعلق به مدل شبکه عصبی عمیق(DNN) و بالاترین مقدار نسبت بازده به انحراف معیار 072/1 است که متعلق به مدل RAF به ازاءk=20 می‌باشد. علاوه برآن نتایج تحقیق نشان می‌دهند بازده‌های اخیر سهم قدرت پیش‌بینی‌کنندگی بالاتری در مقایسه با بازده‌های قبل‌تر دارند.

مقاله پژوهشی

انتخاب سیاست هماهنگ سفارش‌دهی در زنجیره تامین دو سطحی با استفاده از رویکرد نظریه بازی ها

صفحه 47-73

محسن دری، میثم جعفری اسکندری، سید کمال چهارسوقی

چکیده یکی از موضوعاتی که کمتر در ادبیات زنجیره تأمین مورد توجه قرار می‌‌‌گیرد مدل‌های کمی برای همکاری خریدار و تأمین کننده در زنجیره است. هماهنگ‌سازی سفارش‌‌دهی و آماده‌‌سازی در یک زنجیره تأمین مستلزم اتخاذ تصمیمات بر مبنای مدل‌های ریاضی است. رشد روزافزون رقابت و توجه به هماهنگی و همکاری در مدیریت زنجیره تأمین موجب گردیده است که این زمینه بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله سعی می‌‌شود روابط خریدار و تأمین کننده را با رویکرد نظریه بازی‌ها تحت دو سناریو (بدون همکاری و با همکاری) مورد بررسی قرار گیرد. در بازی‌های بدون همکاری درحالتی که خریدار از قدرت بیشتری برخوردار باشد، به عنوان رهبر (استکلبرگ خریدار) و در حالت دوم تأمین کننده به عنوان رهبر در نظر گرفته می‌‌شود (استکلبرگ تأمین کننده). آنالیز عددی، مقایسه بین سناریوها و تحلیل حساسیت مدل، اثر تغییر پارامترها بر هزینه‌‌ها و درآمد را نشان می‌‌‌دهد.

مقاله پژوهشی

ساختاردهی مسائل پیچیده با ذی نفعان اجبارگرا با استفاده از رویکرد تحقیق در عملیات پست مدرن

صفحه 75-95

امیررضا آیت اللهی، ابوالفضل کزازی، پیام حنفی زاده، محمد علی خاتمی فیروز آبادی

چکیده در دنیای واقعی در هر مساله تصمیم گیری ذی نفعان آن مساله از اهمیت ویژه ای برخوردارند،چه بسا مساله ای که ابتدا تعریف مساله مورد ابهام می باشد و ذی نفعان مساله حتی در مرحله تعریف هم دچار تضاد و اختلاف می باشند.موضوع ذی نفعان با تفکرات متفاوت و بعضا ناموافق،در تحقیق در عملیات سنتی(سخت) مورد توجه قرار نگرفته و بایستی برای ساختاردهی این مسائل از رویکردهای نوین تحقیق در عملیات که به مقوله ناهم نوایی ذی نفعان توجه ویژه دارند(پارادایم های رهایی بخش/انتقادی و پست مدرن)استفاده نمود.چنانچه ماهیت مساله پیچده باشد انتخاب رویکرد مناسب از بین رویکردهای فوق اهمیت ویژه ای می یابد.تحقیق حاضر پس از معرفی انواع حالت های ذی نفعان مساله،ضمن معرفی مفهوم پارادایم در تحقیق در عملیات و معرفی روش شناسی های مربوطه،مدل انتخاب پارادایم و روش شناسی حل مسائل را در چارچوب سیستم روش شناسی سیستم ها تشریح می نماید که برای مسائل پیچیده با ذی نفعان اجبارگرا،پارادایم پست مدرن را پیشنهاد می نماید.در ادامه پس از بررسی مبانی پست مدرن،مروری اجمالی بر تفکر پست مدرن در تحقیق در عملیات نموده و با معرفی مبانی تحقیق در عملیات پست مدرن و روش شناسی مرتبط با آن،نحوه کار بر اساس آن را تشریح می نماید.

مقاله پژوهشی

ارائه رویکردی نظام مند جهت تدوین مدل کسب و کار جدید مبتنی بر تحلیل مورفولوژی عمومی و سیستم های تصمیم گیری (مورد مطالعه: شرکت شاتل)

صفحه 98-125

بیژن نهاوندی، پویان شاه حسینی، محمد عصاریان

چکیده با توجه به اهمیت روزافزون بهبود مدل‌‌های کسب و کار، یک رویکرد نظام‌مند برای تدوین مدل کسب و کار جدید با توجه به استراتژی سازمان ارائه شده است. در این رویکرد حل مسئله، ابتدا عناصر مختلف کسب و کار با تحلیل مورفولوژی عمومی و مرور ادبیات گسترده در زمینه چارچوب‌‌های مدل کسب و کار شناسایی شدند. با توجه به اهمیت بیشتر موضوع در صنعت تلکام، در ادامه همگام با مراحل تحلیل مورفولوژی، نحوه چگونگی تدوین عناصر به صورت مجزا پیشنهاد شد و با ترکیب آن‌‌ها مدل‌‌های کسب و کار به دست آمد. در نهایت چندین گزینه پیشنهادی توسط ابزارهای تصمیم‌‌گیری چند معیاره، با توجه به استراتژی سازمان ارزیابی و اولویت‌بندی شدند. با مرور ادبیات و جمع‌‌بندی مطالب مربوط به چارچوب‌‌های مدل کسب و کار، عناصر جامع تشکیل‌دهنده مدل کسب و کار مشخص شدند. همچنین طی یک رویکرد نظام‌مند، توالی‌‌و چگونگی تدوین مجزای این عناصر، ترکیب و دستیابی به مدل ‌‌کسب و کار برتر با توجه به استراتژی سازمان مشخص شد. در راستای نشان دادن کاربرد رویکرد پیشنهادی، این رویکرد در شرکت شاتل به کار گرفته شد، که به دنبال آن هفت مدل پیشنهادی و در بین آن‌‌ها گزینه برتر مشخص شد. ایجاد تناسب بین مراحل تحلیل مورفولوژی عمومی و مسئله تدوین مدل کسب و کار، تحت چارچوب معرفی شده، باعث کاهش پیچیدگی‌های تدوین مدل کسب و کار شد. استراتژی‌ سازمان در بخش تدوین عناصر و همچنین در ارزیابی و اولویت‌بندی مدل‌های کسب و کار پیشنهادی مورد توجه قرار گرفت.

مقاله پژوهشی

توسعه شبکه عصبی‌تصمیم مبتنی بر الگوریتم ژنتیک برای ارزیابی ارجحیات‌ در مسائل تصمیم‌گیری چندهدفه

صفحه 127-153

محدثه نادرشاهی، اعظم دخت صفی صمغ آبادی، رضا توکلی مقدم

چکیده بکارگیری شبکه‌های عصبی در تخمین و توصیف ساختار ارجحیت‌های تصمیم‌گیرنده، در حل مسائل تصمیم‌گیری چندهدفه در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته ‌است. شبکه عصبی تصمیم رویکردی نوین برای تخمین تابع مطوبیت تصمیم‌گیرنده در مسایل چندهدفه است. توسعه و بهبود روش‌های آموزش این نوع از شبکه‌ها، یافتن راه حل مرجح در مسایل چندهدفه، به خصوص مسایل با ابعاد بزرگ را تسهیل می‌نماید. در این مقاله، به منظور غلبه بر مشکلات روش‌های آموزشی مبتنی بر گرادیان و با هدف افزایش کارآیی شبکه عصبی تصمیم روش آموزشی آن توسعه داده شده ‌است و از الگوریتم ژنتیک برای آموزش این شبکه عصبی استفاده می‌شود. برای تنظیم پارامترهای شبکه عصبی تابع هزینه بهبود یافته‌ای پیشنهادی می‌شود و بر اساس این تابع هزینه پارامترهای شبکه عصبی بهینه‌سازی می‌شوند. رویکرد پیشنهادی در حل چندین مثال کاربردی بکارگرفته شده‌است که نتایج نشان می‌دهند که رویکرد پیشنهادی روشی کارآ به منظور تخمین تابع مطلوبیت –به‌خصوص غیرخطی- در حل مسائل تصمیم‌گیری چندهدفه می‌باشد. همچنین رویکرد پیشنهادی در تخمین توابع مطلوبیت مسائل چندهدفه گسسته نیز قابلیت بکارگیری دارد.

مقاله پژوهشی

سیستم های ابتکاری انتقادیCSH: ابزاری کاربردی برای بهبود عملکرد بانکداری شرکتی دربانک ملت

صفحه 155-180

عادل آذر، حسن عرب عامری

چکیده امروزه ، اجرای بانکداری شرکتی بعنوان یکی از شیوه های نوین بانکداری ، در راستای تحقق اهداف تعالی سازمانی ،ضرورتی انکارناپذیری محسوب میشود و عواید حاصل ازاجرای صحیح آن در افزایش سود اوری بانکهااثرگذار خواهد بود. پژوهش حاضر بانکداری شرکتی رابه منظور بازنگری عمیق و ریشه ای، با رویکردسیستم های ابتکاری انتقادی، بررسی و کنکاش کرده وبا استفاده از این رویکرد ،ادراک و بازتاب نظرهای (پنهان )ذینفعان در قالب دوازده پرسش مرزی و در دو حالت "وضع موجود" و حالت "باید "باشد اکتشاف می نماید.
در این مقاله، ما از تفکر انتقادی سیستم و مفاهیم نقد مرزی و درگیری های ساختاری مداوم استفاده می کنیم تا بتوانیم یک تحلیل انتقادی از یک مطالعه موردی در مورد بانکداری شرکتی در بانک ملت بپردازیم. بر این اساس، پیشنهاد می کنیم که رویکرد CSH دارای اثربخشی نظری و عملی برای بهبود عملکرد بانکداری شرکتی می باشد. نتایج این پژوهش ،پیشنهادهایی برخاسته از اکتشاف و درک قضاوت مرزی (قضاوتهای اولیه درباره سیستم) و نگاه کلی درباره آن، به منظور بازطراحی و اجرای تغییرات کلیدی در بانکداری شرکتی بانک ملت را فراهم می کند.

مقاله پژوهشی

ارزیابی، انتخاب و مدیریت عملکرد شرکت های ارائه کننده خدمات لجستیکی (مطالعه موردی: شرکت ساپکو)

صفحه 181-203

لعیا الفت، مهدی اسماعیلی

چکیده این تحقیق در شرکت ساپکو که مدیریت زنجیره تامین گروه صنعتی ایران‏خودرو را بر عهده دارد انجام شده است و از روش ترکیبیDEMATEL-ANP برای تعیین میزان اهمیت شاخص‏های ارزیابی شرکت‏های ارائه دهنده خدمات لجستیکی طرف سوم، رتبه‏بندی و انتخاب آنها برای برونسپاری استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش که با بررسی15 معیار لجستیکی و براساس نظرات خبرگان حوزه لجستیک بدست آمده است نشان دهنده این است که وزن معیارهای چون تجربه در صنعت مشابه، توقف خط مشتری، قیمت، انعطاف پذیری، نسبت تحویل‏های معیوب و زمان انتظار تحویل از دیگر معیار ها بیشتر و معیارهای چون زمان انتظار بازگشت، دوره گردش موجودی و پایداری زیست محیطی از اهمیت کمتری نسبت به سایر شاخص ها برخوردار هستند همچنین با استفاده از روش ترکیبی ANP- PROMETHEE سه شرکت ارائه کننده خدمات لجستیکی ارزیابی شدند که نتایج نشان دهنده عملکرد بهتر شرکت شماره 3 نسبت به سایر شرکت ها است در ضمن روشی برای ارزیابی عملکردی شرکت های خدمات لجستیکی در طول دوره همکاری براساس شاخص های قابل اندازه گیری توسط مشتری ارائه شده است.