دوره و شماره: دوره 8، شماره 1، بهار 1402، صفحه 1-215 
مقاله پژوهشی

مدلسازی و تجزیه کارایی در سیستم‌های دوبخشی چنددوره‌ای با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها

صفحه 1-26

رضا سلیمانی دامنه

چکیده تحلیل پوششی داده‌ها از پرکاربردترین روش‌های ارزیابی عملکرد محسوب می‌شود. در مدل‌های اولیه تحلیل پوششی داده‌ها، ساختار داخلی و اثرات زمان در سیستم‌های دوبخشی چنددوره‌ای مورد توجه قرار نمی‌گیرد. مدل‌های شبکه‌ای ساختار داخلی را بررسی می‌کنند امّا ایستا هستند و کارایی پویا را محاسبه نمی‌کنند. از طرف دیگر، مدل‌های پویا در هر دوره واحد را به صورت جعبه‌سیاه در نظر می‌گیرند. بنابراین مدل‌های شبکه‌ای و پویا به تنهایی برای ارزیابی کافی نیستند، اما مدل‌های شبکه‌ای پویا هر دو مزیت را همزمان دارا هستند. در این پژوهش با در نظر گرفتن یک ساختار دو بخشی چنددوره‌ای جامع، یک مدل تحلیل پوششی داده‌های شبکه‌ای پویای مضربی در دو حالت ورودی‌محور و خروجی‌محور جهت محاسبه وزن‌های بهینه متغیرهای ورودی، خروجی، میانی و بین‌زمانی ارائه می‌شود. سپس با استفاده از وزن‌های به‌دست‌آمده، نحوه تجزیه کارایی کل و محاسبه کارایی شبکه‌ای پویای هر بخش و دوره بیان می-شود. مدل پیشنهادی برای حالت جواب بهینه چندگانه و شرایط بازده به مقیاس متغیر نیز توسعه داده شد و روابط کارایی‌ها بیان گردید. در مدل‌های پیشنهادی تنها در صورتی یک واحد کارای کل می‌شود که در همه مراحل و دوره‌ها کارا باشد. در نهایت به منظور توصیف عملکرد مدل‌های پیشنهادی، داده‌های مدیریت‌های استانی شعب بانک کشاورزی مورد استفاده قرار گرفت و نتایج کارایی‌ها در دو شرایط بازده به مقیاس ثابت و متغیر مقایسه شد.

مقاله پژوهشی

طراحی مدل تاب‌آوری سیستم توزیع فرآورده‌های نفتی با رویکرد شبیه‌سازی عامل‌بنیان

صفحه 28-56

فهیمه نوروز زاده قالهر، میثم شهبازی، تورج کریمی، عادل آذر، سمیرا فرزام

چکیده سیستم توزیع فرآورده‌های نفتی به‌عنوان آخرین بخش از زنجیره تأمین نفت و حلقه اتصال به بازار مصرف سوخت است. اهمیت تاب‌آور بودن آن به‌دلیل گسترده بودن این زنجیره، عدم‌قطعیت بازار، ماهیت خطرآفرینی و اشتعال‌زائی و نقش حیاتی آن در جریان جابجایی بار و مسافر در سطح کشور می‌باشد. در این پژوهش مدل‌سازی تاب‌آوری با نرم‌افزار شی‌ء‌گرای انی‌لاجیک و ترکیب شبیه‌سازی عامل‌بنیان و سیستم اطلاعات جغرافیائی(GIS) صورت گرفته و 4 عامل جایگاه سوخت، انبار اصلی، انبار جایگزین و ناوگان حمل و نقل تعریف شد. شناخت فرایند توزیع و جمع‌آوری داده‌های واقعی در شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران در منطقه قم صورت گرفت. با مرور ادبیات و استفاده از نظرات متخصصین صنعت نفت، شاخص‌های سنجش تاب‌‌آوری تدوین شد؛ الگوی تقاضا و جریان ورود به انبار توسط تابع چگالی احتمالی مثلثی مدل‌سازی شده و روابط و رفتار بین عامل‌ها با زبان برنامه‌نویسی جاوا تعریف شده است. سه سناریو کاهش تعداد ناوگان حمل و نقل، کاهش ظرفیت انبار اصلی و زمان دریافت سفارش جهت سنجش اثر اختلال بر تاب‌آوری سیستم، تعریف و نتایج آن با شرایط واقعی مقایسه شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد با کاهش 4 برابری زمان سفارش نسبت به میزان موجودی جایگاه‌های سوخت، میزان فروش از دست رفته بیش از 9 برابر افزایش یافته است. . در حقیقت سناریوی سوم بسیار چشمگیرتر از دو سناریوی دیگر در اثرگذاری بر تاب‌آوری بوده و اهمیت زمان دریافت سفارش نسبت به میزان موجودی جایگاه سوخت، در افزایش تاب‌آوری سیستم توزیع را نشان می‌دهد.

مقاله پژوهشی

طراحی مدل ریاضی غیرخطی تولید سلولی با در نظر گرفتن تخصیص اپراتور در سناریوهای مختلف چیدمان

صفحه 58-89

مهدی احمدی پناه، کامیار چالاکی، رویا شاکری

چکیده تولید سلولی یکی از مهمترین کاربردهای تکنولوژی گروهی است که سلول‌های تولیدی را به طریقی تشکیل می‌دهد که هر خانواده قطعات در یک سلول توسط یک گروه معین از ماشین‌های مربوط به آن سلول (سلول‌ ماشینی) پردازش شوند. به منظور داشتن یک برنامه ی مناسب و منسجم برای یک تولید خوب و با کیفیت، دو گام مهم در راستای برنامه ریزی تولید باید برداشته شوند: توالی عملیات و زمانبندی. توالی عملیات و زمانبندی یک فرآیند تصمیم گیری است که با تخصیص منابع در طول زمان برای اجرای مجموعه ای از فعالیت ها به منظور بهینه سازی یک یا چند هدف صورت می گیرد. در حقیقت هدف اصلی در مسائل زمانبندی توالی عملیات، تعیین توالی کارها و تخصیص منابع به کارها به نحوی است که یک یا چند هدف بهینه شود. در مدل پیشنهادی، ما بر آن هستیم که با طراحی مدل یکپارچه تشکیل سلول با چیدمان سلول و زمانبندی عملیات‌ها در سیستم تولید سلولی و تخصیص اپراتورها با هدف کمینه کردن زمان تکمیل کارها علاوه بر توجه به عدم همپوشانی سلول‌ها و مشخص کردن موقعیت دقیق ماشین‌ها، به تعیین چیدمان بهینه خود سلول‌ها به طور مستقل در مدلسازی خود بپردازیم و نحوه‌ قرارگیری بهینه سلول‌ها را در کنار هم، مشخص نماییم. در این پژوهش پس از مدلسازی ریاضی غیرخطی و جمع آوری و اندازه گیری داده ها به حل مساله توسط الگوریتم ژنتیک اقدام می گردد و نهایتا بهترین چیدمان پیشنهادی با توجه به هزینه ایجاد شده از بین 3 سناریوی موجود انتخاب خواهد شد.

مقاله پژوهشی

مدل‌سازی و پیش‌بینی قصد خرید تلفن همراه کاربران توییتر بر مبنای تحلیل احساسات

صفحه 91-112

مینا نوروزی، آمنه خدیور، فاطمه عباسی

چکیده با ظهور رسانه‌های اجتماعی مردم ایده‌ها، تجربیات، نظرات و مقاصد خود را در توییتر، فیس‌بوک و دیگر پلتفرم‌های رسانه اجتماعی به اشتراک می‌گذارند. تحلیل و بررسی این نظرات در رسانه‌های اجتماعی اطلاعات سودمندی را در رابطه با بازار، مشتریان و رقبا به سازمان‌ها می‌دهد. یکی از این اطلاعات، قصد خرید کاربران است که برای استفاده‌های تجاری مانند بازاریابی هدفمند و شخصی‌سازی تبلیغات موردتوجه قرار می‌گیرد. در این پژوهش سیستمی مبنی بر هوش مصنوعی جهت پیش‌بینی قصد خرید کاربران در رسانه توییتر ارائه شده-است. تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی است و جامعه مورد بررسی شامل نظرات کاربران در سایت توییتر می باشد و نمونه مورد بررسی شامل توییت های کاربران در ارتباط با آیفون 13 می باشد. جهت انجام پژوهش 23000 توییت انگلیسی کاربران جمع آوری شد و احساسات آن‌ها با استفاده از روش مبتنی بر واژگان تحلیل شد و نتایج قابل قبولی بادقت 0.81 ارائه شد. نتایج حاصل از تحلیل احساسات نشان دهنده احساسات عمومی مثبت در مورد آیفون 13 است. قصد خرید کاربران توییتر با استفاده از شبکه عصبی عمیق پیچشی حافظه طولانی کوتاه‌مدت بادقت 0.81 استخراج شد. سپس برای سنجش اثرگذاری احساسات کاربران و ویژگیهای استاتیکی از مدل شبکه عصبی عمیق چندلایه پرسپترون استفاده شد که نتایج حاصل دقت 0.80 را نمایش داد. استفاده از این مدل و پیش‌بینی قصد خرید به مدیران بازاریابی کمک می‌کند تا برنامه‌ریزی مناسبی جهت شناسایی مشتریان خود انجام دهند و هزینه‌های بازاریابی را کاهش دهند.

مقاله پژوهشی

زمانبندی و تعیین اندازه انباشته هم زمان در محیط جریان کارگاهی انعطاف پذیر با در نظر گرفتن محدودیت های بافر بین ایستگاه های کاری و بافر عمومی

صفحه 114-144

فاطمه مهیمنی، سمیه قندی بیدگلی

چکیده به دلیل جایگاه ویژه زمان‌بندی و تعیین اندازه انباشته سیستم‌های جریان کارگاهی در مراکز تولیدی، این مسائل در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه واقع شده‌اند. در محیط‌های صنعتی واقعی ممکن است ظرفیت بافر بین دو ایستگاه متوالی با توجه به ابعاد فیزیکی محصولات و کمبود فضا محدود باشد. محدود بودن ظرفیت بافر ممکن است سبب بلوکه کردن شود. با توجه به اهمیت این موضوع، در تحقیق حاضر مسئله زمان‌بندی و تعیین اندازه انباشته هم‌زمان جریان کارگاهی انعطاف‌پذیر با محدودیت های بافر بین ایستگاه های کاری و بافر عمومی بررسی شده است که به صورت چند دوره‌ای و چند محصولی بوده و ظرفیت ماشین ها نیز محدود می باشد. همچنین از بین بافرها، بافرهای میانی برای پر شدن اولویت بالاتری نسبت به بافر عمومی دارند. برای مسئله مورد بحث یک مدل برنامه‌ریزی غیرخطی عدد صحیح مختلط ارائه گردیده است. در این مدل هدف، کمینه‌سازی هزینه‌های تولید، نگهداری و تأمین خارجی می باشد. برای حل مدل از نرم افزار گمز استفاده شده است. با توجه به پیچیدگی مدل و NP-hard بودن مسئله مورد بررسی، جهت حل مسائل با ابعاد بزرگ الگوریتم فراابتکاری کلونی زنبور عسل مصنوعی گسسته ترکیبی پیشنهاد شده است. به منظور ارزیابی عملکرد الگوریتم پیشنهادی، به حل مسائل نمونه عددی در اندازه‌های مختلف با استفاده از این الگوریتم، نرم افزار گمز⸲ الگوریتم ژنتیک و همچنین ترکیب الگوریتم شبکه عصبی هاپفیلد با الگوریتم بازپخت شبیه‌سازی شده پرداخته شده است. نتایج محاسباتی، موید کارایی بسیار خوب الگوریتم مذکور برای حل مسئله مورد بررسی می‌باشد.

مقاله پژوهشی

پویایی شناسی عوامل موثر بر موفقیت تداوم کسب و کار (مورد مطالعه: صنعت پتروشیمی)

صفحه 146-176

حسین بختیاری، سید علی هادوی، علی ترابی

چکیده شرکت‌های پتروشیمی برای بقا و رقابت‌پذیری باید به طور مستمر خود را با عدم قطعیت‌های محیطی منطبق کنند و در مقابل اختلالات و ناپایداری‌ها مقاوم باشند. در این راستا، هدف اصلی پژوهش حاضر طراحی و تبیین مدل مدیریت تداوم کسب و کار با استفاده از رویکرد پویایی سیستم در صنعت پتروشیمی است. در ابتدا، عوامل اصلی موفقیت تداوم کسب و کار با استفاده از بررسی سیستماتیک ادبیات و تحلیل محتوای کیفی شناسایی شدند و سپس به منظور طراحی مدل پویایی مدیریت تداوم کسب و کار از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم در نرم‌افزار ونسیم استفاده‌ شد. نتایج نشان داد که 9 عامل شناسایی‌شده بر سطح تداوم کسب و کار اثرگذار هستند و اجرای آنها سبب افزایش سطح تداوم کسب و کار می‌شود. این تحقیق می‌تواند ادبیات نظری درباره مدیریت تداوم کسب و کار را توسعه دهد و همچنین بینش مفیدی برای مدیران شرکت-های پتروشیمی به طور اخص و سایر سازمان‌ها به صورت عام جهت اجرای موفق مدیریت تداوم کسب و کار و پیش‌بینی رفتار تداوم کسب و کار ایجاد نماید.

مقاله پژوهشی

بهینه‌سازی نگهداری و تعمیرات Proactive و کنترل موجودی با استفاده از فرایند تصمیم‌ مارکوف و شبیه‌سازی در محیط اینترنت اشیاء صنعتی

صفحه 178-215

محمد صادق بهروز، محمدعلی افشار کاظمی، عادل آذر، عزت الله اصغری زاده

چکیده اجرای برنامه‌های نگهداری و تعمیرات در زمان مناسب و مدیریت و کنترل همزمان موجودی با در نظرداشتن تغییرات و رشد تکنولوژی و همچنین بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، موضوعی است که می‌تواند علاوه بر تأثیر بر کیفیت تولید، به‌عنوان یک مزیت رقابتی محسوب شود. هدف از انجام این پژوهش بهینه‌سازی نرخ نقص مورد انتظار در دو مقوله "نگهداری و تعمیرات" و "برنامه‌ریزی و کنترل موجودی" بر اساس زمان و هزینه است. به گونه‌ای که برای این منظور، سیاست بهینه با توجه به رویدادهای شناسایی‌شده بر اساس زمان و هزینه، با استفاده از فرایند تصمیم مارکوف، پیشنهاد و توصیه شده و مقادیر احتمالات در حالت‌های مختلف سیستم، محاسبه شده است. در ادامه برای تعیین زمان اثربخشی و تأثیرگذاری سیاست‌ها، از مفهوم اینترنت اشیاء صنعتی بهره‌گیری و مسئله در محیط شبیه‌ساز OPNET، مدلسازی و شبیه‌سازی شده است و بر اساس مقادیر زمانی جدید، مقادیر بهینه محاسبه شده است. برای انجام پژوهش، داده‌های تاریخی مربوط به اجرای برنامه‌های نت و ارزیابی ریسک در شبکه انتقال گاز مورد استفاده قرار گرفته است و بر اساس تغییر در میانگین نرخ وقوع رویدادها، زمان انجام شبیه‌سازی و تغییر در مقادیر پارامترهای آماریِ شبکه، تحلیل حساسیت و اعتبارسنجی مدل انجام شده است. نتایج پژوهش، میزان بهبود و نرخ بهینگی در نرخ نقص مورد انتظار را مبتنی بر "زمان اجرای اقدام اصلاحی یا سیاست نت"، "زمان تأثیرگذاری اقدام اصلاحی یا سیاست نت" و "زمان سفارش قطعات یدکی و اقدامات لجستیکی"، بر اساس هزینه نشان می‌دهد.