دوره و شماره: دوره 5، شماره 3، پاییز 1399 
مقاله پژوهشی

زنجیره تأمین سبز چندهدفه: مدل چند محصولی در شرایط عدم قطعیت

صفحه 1-28

رضا رادفر، داود خدادادیان، عباس طلوعی اشلقی

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.1.6
افزایش آلودگی‌های زیست‌محیطی موجب گرم شدن کره زمین شده و سلامت انسان‌ها وحیوانات را تحت تاثیر قرار داده است. از این رو، بحث سبز بودن در مطالعات اخیر اهمیت ویژه‌ای یافته است. هدف از این پژوهش، ارائه‌ی یک مدل ریاضی چندهدفه سبز در یک شبکه زنجیره تأمین چند سطحی و چند محصولی است که به کمینه‌سازی تأثیرات زیست‌محیطی و هزینه‌های کلی زنجیره تأمین و به بیشینه‌سازی سطح رضایت مشتری می‌پردازد. از طرف دیگر، به دلیل نامشخص بودن سطح تقاضا در بازار، تقاضا دارای عدم اطمینان و به صورت سناریویی خواهد بود. با توجه به پیچیدگی مدل ریاضی پیشنهادی و سختی‌های حل مسئله با روش‌های دقیق در اندازه‌ی بزرگ، یک الگوریتم NSGA II طراحی شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، NSGA II پیشنهادی یک روش قابل‌اطمینان برای یافتن مرزهای پارتوی کارآمد در زمان قابل‌قبول محسوب می‌شود. بنابراین، می‌توان از آن برای حل مسائل بسیار بزرگ استفاده نمود.
کلیدواژه‌ها: زنجیره تأمین سبز، بهینه‌سازی چندهدفه، الگوریتم ژنتیک با مرتب‌سازی نا مغلوب، عدم قطعیت، لجستیک معکوس

مقاله پژوهشی

مساله مکان یابی تک وسیله‎ ای آرمانی فازی تحت تابع زیان نامتقارن لینکس

صفحه 30-58

مرتضی نظری، جعفر فتحعلی، نعمت اله تقی نژاد

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.2.7
در این مقاله به مسئله مکان یابی آرمانی با وزن‎های فازی و تحت تابع زیان نامتقارن لینکس پرداخته‎ایم تا توانسته باشیم مشخصه‎های بیشتری از دنیای واقعی را در مدل ارائه شده بررسی نمائیم. هدف این مسئله تعیین مکان یک سرویس دهنده در شعاع آرمانی (فاصله دقیقا مشخصی) تا هر یک از نقاط تقاضا است. در حالت کلی، چنین جوابی همواره موجود نیست. بنابراین کمینه کردن تابع خطای حاصل از فاصله سرویس‌دهنده تا نقطه ایده‌آل مطلوب است. از آنجایی که در بسیاری از موقعیت‎های زندگی واقعی، خطای مثبت و خطای منفی با اندازه‎های یکسان، اغلب مفاهیم متفاوت اقتصادی و مادی دارند، بدین منظور برای اولین بار از تابع زیان نامتقارن لینکس استفاده شده است که بین خطاهای مثبت و منفی با فاصله یکسان تمایز قائل می‎باشد. این مسئله ابتدا در حالت قطعی مورد بررسی قرار گرفته. در این مقاله ابتدا در قالب یک قضیه نشان داده می‌شود که مسئله دارای جواب شدنی است و جواب بهینه مسئله در پوسته گسترش یافته مستطیلی نقاط تقاضا قرار دارد. در ادامه برای تعیین جواب بهینه مسئله، یک الگوریتم گرادیانی شبه-وایزفیلد ارائه شده و با بیان چند قضیه نشان داده می‌شود که این الگوریتم به جواب بهینه مسئله همگرا است. همچنین برای تایید صحت نتایج بدست آمده از این روش، جواب‌های بدست آمده را با الگوریتم فراابتکاری رقابت استعماری نیز مقایسه شده است. در پایان، برای اولین بار مسئله در حالت فازی مدل‌بندی ریاضی شده و جواب‎های آن به کمک الگوریتم ژنتیک سه هدفه با مدل قطعی در قالب یک مثال مقایسه و تحلیل شده است.

مقاله پژوهشی

مدل سازی ریاضی دوسطحی مساله مکان‌یابی و استحکام‌سازی تسهیلات سلسله مراتبی با محدودیت ظرفیت و بودجه تحت شرایط تخریب و حل آن با الگوریتم ژنتیک

صفحه 60-86

راحله خاندوزی

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.3.8
اهمیت مکان یابی و استحکام سازی تسهیلات سلسله مراتبی در شرایط عملیات خرابکارانه، بسیاری از محققین را به اتخاذ تصمیمات مناسب ترغیب نموده است. در این مقاله، یک مدل برنامه ریزی دوسطحی معرفی شده که با در نظرگرفتن عملیات ممانعتی و از کارافتادگی تسهیلات سلسله مراتبی در دو سطح، استراتژی های مناسب جهت مکان‌یابی و استحکام سازی آنها انتخاب می نماید. با توجه به منابع مکان‌یابی موجود، تقاضای خدمات و بدترین سناریوی خرابی تسهیلات در هر دوسطح، تصمیمات تخصیص، مکان‌یابی و استحکام سازی تسهیلات موجود تعیین می شوند. برای نزدیکی بیشتر به واقعیت سیستم سلسله مراتبی از مفاهیم ظرفیت و بودجه استفاده شده‌است. هدف مدل کمینه سازی هزینه مکان یابی و فاصله خدمات رسانی بین نقاط تقاضا و تسهیلات در هر دو سطح است. در ادامه، چند نمونه عددی از مساله ارایه و با رویکردهای ترکیبی دوسطحی مبتنی بر الگوریتم‌های فراابتکاری ژنتیک و کوچ پرندگان برای مساله سطح اول و روش دقیق برای مساله سطح دوم ‎حل شده است.

مقاله پژوهشی

مدل پویای بودجه‌‌ریزی بر مبنای عملکر‌د با رویکرد کارت امتیازی متوازن (مطالعه موردی: یک بانک تجاری)

صفحه 88-125

ملیحه رستمی، عادل آذر، محمود دهقان نیری، حسین صفری

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.4.9
 
بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد نوعی سیستم برنامه‌‌ریزی و ارزیابی است که بر رابطه اهداف و نتایج عملکر‌دی تأکید می‌نماید. در این نوع بودجه‌‌ریزی، بخش‌های مختلف بر اساس شاخص‌های عملکر‌دی در راستای اهداف راهبردی پاسخگو بوده و منابع نیز بر اساس اولویت و نتایج قابل اندازه‌گیری تخصیص داده می­شوند. با توجه به نقش فزاینده این نوع بودجه‌ریزی در اقتصاد، بانک‌ها نیز به‌عنوان نهادهای مالی همانند سایر سازمان‌ها نیازمند بودجه­ریزی منابع، ارزیابی عملکر‌د و سنجش میزان تحقق اهداف استراتژیک خود هستند. لذا پژوهش حاضر با هدف توسعه مدل پویای بودجه­ریزی بر مبنای عملکرد با رویکرد کارت امتیازی متوازن به‌منظور ارزیابی همه‌جانبه و متوازن اثرات بودجه­ای در یک بانک تجاری انجام‌شده است. این پژوهش از نوع تحقیقات توصیفی با رویکرد شبیه‌سازی پویا و مبتنی بر دو مرحله اصلی پیاده‌‌سازی کارت امتیازی متوازن و شبیه‌‌سازی پویا در افق زمانی20 ساله از سال 1390 الی1410اجراشده است. نتایج ارائه‌کننده یک مدل پویا به‌عنوان مدل مالی بودجه­ریزی بانکی باقابلیت اعمال هرگونه تغییر در نرخ‌های سپرده و تسهیلات، درآمدها و هزینه‌ها و سایر پارامترهای برون­زا بر بانک به همراه شبیه­سازی پیامدهای آن در افق زمانی و پیش‌بینی عملکرد متوازن است. لذا بر اساس مدل توسعه‌یافته، یک بانک می­تواند بودجه بر مبنای عملکرد خود را مبتنی بر اهداف راهبردی تدوین و با اعمال تغییرات احتمالی و کنترل پیامدهای آن نسبت به تعدیل بودجه و مدیریت عملکرد خود اقدام کند.

مقاله پژوهشی

واکاوی پدیدارشناسانه نقش جاندارپنداری برند بر تحریک رابطه بازدید کننده با برند مراکز خرید و مالها

صفحه 127-152

آتوسا فروغ، کامبیز حیدرزاده، حسین وظیفه دوست، روح اله زابلی

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.5.0
 
هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسایی نقش جاندارپنداری برند بر تحریک تصور رابطه بازدید کنندگان با برند مراکز خرید و مال ها می باشد.
روش: مطالعه کیفی حاضر با هدف شناسایی متغیرهای مورد استفاده در جهت پاسخ گویی به سوالات پژوهش که مبتنی بر تجربه ها و رفتارهای زندگی روزمره افراد است، مراکز خرید و مال ها را بعنوان پدیده لحاظ کرده و با توجه به داشتن تجربه زیستی افراد با این پدیده، پارادایم پشتوانه پژوهش، پدیدارشناسی می باشد. آزمودنی ها از مراجعین حرفه ای این مراکز و با کمک روش گلوله برفی انتخاب گردیدند. داده ها با استفاده از 16 مصاحبه عمقی و نیمه ساختاریافته و تا رسیدن به اشباع داده گردآوری شد. تجزیه و تحلیل داده ها، با استفاده از تحلیل محتوا و در سه سطح کدگذاری باز، استخراج زیرمفاهیم و نهایتا بدست آوردن مفاهیم اصلی پژوهش و با کمک نرم افزار مکس کیو دی ای انجام شد.
یافته ها و نتایج: نتایج حاکی از آن است که در خصوص جاندارپنداری زنده برند مراکز خرید و مال ها، استفاده از افراد مشهور و در مورد جاندارپنداری غیر زنده نیز استفاده از شخصیت های کارتونی و از میان پنج بعد مرتبط با شخصیت برند، ابعاد کامل بودن و هیجان جهت برقراری رابطه بازدیدکنندگان با برند آنها مناسب تشخیص داده شد.
محدودیت های پژوهش: کمبود پیشینه علمی در زمینه جاندارچنداری برند بالاخص در حوزه مراکز خرید و مال ها از مهمترین محدودیتهای این پژوهش می باشد.

مقاله پژوهشی

گرانول سازی عبارات زبانی در روش AHP با استفاده از الگوریتم بهینه سازی انبوه ذرات تغییر یافته

صفحه 154-178

جلیل حیدری، مصباح سیوندیان، امیرسالار ونکی

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.6.1
روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره به یکی از حوزه‌های کاربردی و پرطرفدار در سال‌های اخیر تبدیل شده‌است. در میان این روش ها، روش AHP به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فرد مورد توجه بسیاری از محققین قرارگرفته و در تحقیقات متعددی به کار گرفته شده‌است. این روش با فراهم آوردن امکان مقایسه زوجی میان گزینه‌ها با استفاده از عبارات زبانی، تصمیم‌گیری را برای تصمیم‌گیرنده تسهیل می‌کند. اما همین امر باعث بروز ناسازگاری در ماتریس تصمیم می‌شود. یکی از منشاهای ناسازگاری، استفاده از مقیاس از پیش تعیین‌شده برای تبدیل عبارات زبانی به مقادیر کمی است که به دلیل پیش‌زمینه‌ فکری افراد و اطلاعات متفاوت آن‌ها نسبت به مسئله موجب بروز ناسازگاری می‌شود. از این‌رو هدف این پژوهش ارائه مقیاسی برای تبدیل عبارات زبانی با استفاده از گرانول‌سازی عبارات زبانی است؛ به-گونه‌ای که بیشترین تناسب را با نظرات خبره داشته باشد و ناسازگاری ماتریس تصمیم را کاهش دهد. ویژگی منحصر‌به‌فرد این روش این است که توزیع نقاط برش از قبل معلوم نیست و متناسب با نظرات خبره تعیین می‌شود. در ادامه به منظور بهینه‌سازی مدل ارائه شده از الگوریتم فراابتکاری بهینه‌سازی انبوه ذرات استفاده می‌شود که به منظور انتطباق آن با ویژگی‌های خاص مسئله تغییراتی در آن اعمال شده‌است. نتایج بدست آمده نشان دهنده عملکرد خوب چارچوب ارائه شده در کاهش ناسازگاری هستند.

مقاله پژوهشی

تبیین مدل همسویی استراتژیک با رویکرد سیستم پویای فازی (مطالعه موردی: صنعت تلکام)

صفحه 180-208

الهه بیگدلی، محمدرضا معتدل

چکیده DOR : 20.1001.1.24766291.1399.5.3.7.2
هدف این مقاله تبیین همسویی استراتژیک سیستم‌های اطلاعات و کسب‌وکار چابک در صنعت تلکام با استفاده از رویکرد ترکیبی سیستم خبره فازی و سیستم‌های پویا می‌باشد. در راستای توسعه مدل پویای همسویی از چهارچوب قابلیت‌های پویا، که یک چهارچوب نظری و مدیریتی تأثیرگذار در پژوهش‌های مدرن سیستم‌های اطلاعات و چابکی است، استفاده گردید. همسویی فناوری‌اطلاعات بعنوان گستره‌ای تعریف می‌شود که در آن اهداف و برنامه‌های فناوری‌اطلاعات از اهداف و برنامه‌های کسب‌و‌کار پشتیبانی کرده و توسط آنها پشتیبانی می‌شوند. پس از ارائه مدل مفهومی، تمامی عامل‌های موثر بر مدل با استفاده از تکنیک دلفی فازی استخراج شد و سپس متغیرها وارد مدلسازی سیستم خبره فازی گردیدند. نتایج نشان می‌دهد افزایش قابلیت‌های چابکی فناوری‌اطلاعات باعث افزایش قابلیت‌های چابکی کسب‌و‌کار شده که آن نیز به نوبه خود باعث افزایش چابکی استراتژی کسب‌و‌کار می‌شود. با ارتقای چابکی استراتژیک کسب‌و‌کار، استراتژی سیستم‌های اطلاعاتی سازمان نیز از چابکی و انعطاف‌پذیری بیشتری برخوردار می‌گردد. پس از طراحی سیستم خبره فازی جهت تعیین استراتژی‌های سیستم‌‌های اطلاعات همسو با استراتژی کسب‌و‌کار، مدلسازی دینامیکی با استفاده از توابع تبدیل در حوزه لاپلاس و معادلات فضای حالت انجام گرفت و رفتار پویای مدل در بعد زمان بررسی گردید و نتایج مدل سیستم خبره فازی در بعد زمان نیز مورد تأیید قرار گرفت.

مقاله پژوهشی

تعیین مقادیر بهینه خون ارسالی به بیمارستان های موجود در شبکه انتقال خون (مورد مطالعه: پایگاه انتقال خون شهر مشهد)

صفحه 210-231

منیره احمدی منش، احمد توکلی، علیرضا پویا، اسداله ایل بیگی زاده

چکیده DOR :20.1001.1.24766291.1399.5.3.8.3
مدیران موجودی در پایگاههای انتقال خون همواره به دنبال ایجاد ذخیره کافی برای افزایش دسترسی به محصولات مختلف خونی و کاهش تلفات ناشی از به پایان رسیدن زمان انقضای خون می‌باشند.چرا که پاسخگویی به موقع، مناسب و به اندازه کافی تامین‌کنندگان آن به مصرف‌کنندگان بدلیل فسادپذیری خون، غیرقطعی بودن تقاضای خون و رابطه مستقیم وجود یا عدم وجود آن با حیات یک انسان، امری بسیار مهم و ضروری تلقی میگردد.لازمه این امر آگاهی کامل از تقاضای بیمارستان‌های تحت پوشش به عنوان مصرف‌کنندگان پایگاه و تصمیمگیری در مورد چگونگی برآوردن نیازهای آن‌ها به بهترین شکل ممکن با هدف حداقل‌کرن میزان کمبود و اتلافات موجود در شبکه می‌باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، در مقاله حاضر سعی شده است با هدف کاهش هزینه اتلافات و کمبود خون، مدل بهینه نحوه پاسخگویی به تقاضای بیمارستانهای موجود در شبکه انتقال خون مشهد طراحی و پیادهسازی گردید. به عبارت دیگر مدل پیشنهادی تعیین می‌کند زمانی که پایگاه‌های انتقال خون از مصرفکنندگان خود سفارش دریافت می‌کنند با تو.جه به موجودی دردسترس چگونه به سفارشات پاسخ بهینه و مناسب بدهند که کمترین اتلافات و کمبودهای خونی را در پی داشته باشد. بمنظور اعتبارسنجی مدل پیشنهادی، از پارامترهای آماری همچون خطای نسبی مطلق میانگین، خطای مطلق میانگین، ثابت R^2 و میانگین مجذور خطا استفاده شده است.