دوره و شماره: دوره 8، شماره 2، تابستان 1402، صفحه 1-148 
مقاله پژوهشی

نگاشت نقشه توسعه موفقیت پروژه با استفاده از رویکرد تحلیل و توسعه گزینه‌های استراتژیک

صفحه 1-18

طاهره رحیمی کلایه، عادل آذر، علی رجب زاده، عباس مقبل باعرض

چکیده پروژه یک تلاش موقتی است برای دستیابی به هدف از پیش تعیین‌شده. پروژه‌های عمرانی عموماً به‌عنوان یکی از پایه‌های توسعه اقتصادی در جهان در نظر گرفته می‌شوند و به این دلیل سالانه میلیون‌ها دلار در آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌شود. پروژه‌های عمرانی موفق منجر به حفظ منابع و رشد اقتصاد می‌گردند. برای دستیابی به موفقیت پروژه شناخت متغیرهای مؤثر در آن و روابط موجود بین آن‌ها مهم‌ترین اصل است. هدف این پژوهش نگاشت نقشه موفقیت پروژه با استفاده از رویکرد تحلیل و توسعه گزینه‌های استراتژیک است. داده‌های تحقیق با استفاده از مصاحبه و جلسات برگزارشده با خبرگان ، اساتید و کارشناسان به‌دست‌آمده و نقشه‌ها با استفاده از نرم‌افزار Decision Explorer ترسیم و تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. سابقه کارفرما، سابقه مشاور، خبرگی پیمانکار، وجود هماهنگی در بخش‌های کارفرما و وابستگی پرداخت به مشاور به پیشرفت پروژه به‌عنوان منشأهای اصلی و مهم در دستیابی به موفقیت پروژه شناسایی شدند که تمرکز بر آن‌ها موجب تقویت متغیرهای اصلی در نقشه شده و در مرحله بعد به موفقیت پروژه می‌انجامد

مقاله پژوهشی

ارائه مدلی از تاب آوری بومی در فناوری راهبردی ایران

صفحه 20-45

امیرحسین فرهادی، ابوالقاسم سرآبادانی، سید سپهر قاضی نوری

چکیده یکی از روش‌های افزایش تاب آوری در هر کشوری و متعاقبا هر صنعتی، افزایش توانمندی در حوزه فناوری است. اکتساب فناوری‌های راهبردی از کشورهای صاحب فناوری همواره با چالش روبه‌رو بوده است. هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه مدلی از تاب آوری بومی با رویکرد اکتساب درون‌زای فناوری در یکی از صنایع با فناوری راهبردی ایران می‌باشد. روش تحقیق بصورت ترکیبی است. مرحله اول با راهبرد کیفی به روش پدیدارشناسی انجام گردیده است. در این مرحله، مصاحبه با 20 نفر از خبرگان این حوزه انجام و پس از تحلیل داده‌ها با کمک نرم افزارATLAS.ti ابعاد و مؤلفه‌های موثر استخراج گردید. در مرحله دوم به منظور ارزیابی ابعاد و معیارهای استخراج شده، با استفاده از روش کمی تحلیل معادلات ساختاری و با کمک نرم افزار smart PLS و نظرخواهی از 76 نفر از صاحبنظران این صنعت، معیارهای استخراج شده تحلیل عاملی تاییدی گردید. در نهایت ابعاد حکمرانی فناوری پیشتاز، سازمان‌دهی پویا، مدیریت باورمند، سرمایه اجتماعی سازمانی، نهادهای میانجی دانش بنیان و تجاری سازی محصول بومی 6 بعد مدل هستند که از 28 مقوله فرعی شناسایی شده، 2 مقوله فرعی در مرحله ارزیابی کمی حذف و در نهایت مدل بدست آمده به همراه 26 مولفه تایید شده، استخراج گردید. نتایج این پژوهش، می‌تواند به مدیران و سیاستگذاران این حوزه کمک نماید تا بستر مناسبی برای تصمیم‌گیری جهت توسعه درونزای فناوری در شرایط تحریم فراهم نمایند.

مقاله پژوهشی

مدل‌سازی استراتژی تأمین قطعات توربین گازی با رویکرد بهینه‌سازی مبتنی بر شبیه‌سازی

صفحه 47-70

عبدالکریم محمدی بالانی، محمود دهقان نیری، محمدرضا تقی زاده یزدی

چکیده زنجیره‌های تأمین، یکی از مهم ترین زیربناهای اقتصاد پیچیده حال حاضر دنیا هستند. مدیریت بهینه موجودی و عملیات در سطح زنجیره تأمین مسئله ای پیچیده است که حل آن نیازمند توسعه روش­های مناسب است. هدف این پژوهش، ارائه یک روش شناسی برای حل مسئله انتخاب تأمین‌کننده، تعیین سیاست کنترل موجودی، تعیین پارامترهای سیاست کنترل موجودی در زنجیره تأمین توربین گازی به صورت توأم است. بدین منظور از رویکرد بهینه‌سازی مبتنی بر شبیه‌سازی گسسته پیشامد استفاده شده است. در ابتدا یک مدل ریاضی برای این مسئله با این فرض که در مرحله بعدی، بسیاری از محاسبات معادلات جبری، جای خود را به مدل شبیه‌سازی می‌دهند، ساخته شد. در ادامه مدل شبیه‌سازی برای زنجیره تأمین توربین گازی شرکت توربو کمپرسور نفت ساخته و اعتبارسنجی شد. در ادامه با پیوستن مدل شبیه‌سازی و مدل ریاضی به یکدیگر، مدل ترکیبی به دست آمد. نوآوری این مدل از این جهت است که برای اولین بار، سیاست های کنترل موجودی مختلف در مدل شبیه سازی تعبیه شده و به صورت متغیر تصمیم در دسترس است و الگوریتم بهینه سازی می تواند سیاست های مختلف را برگزیند. همچنین پارامترهای سیاست ها نیز در کنار خود سیاست ها به عنوان متغیر تصمیم ارائه شده اند. برای حل این مسئله بهینه‌سازی مبتنی بر شبیه‌سازی، الگوریتم بهینه‌سازی عقاب طلایی پیشنهاد شده است. نتایج نشان دهنده آن است که سیاست کنترل موجودی بهینه برای تمام قطعات، مرور دائم است. همچنین در جواب بهینه به دست آمده، سفارشات تأمین قطعات تنها برای دو تأمین‌کننده از پنج تأمین‌کننده در دسترس صادر می‌شود.

مقاله پژوهشی

ارایه رویکرد غیرخطی مارکف سوئیچینگ در پیش‌بینی تقاضا برای مسئله برنامه ریزی تولید ادغامی

صفحه 72-96

مرتضی صالحی سربیژن، جواد بهنامیان

چکیده برنامه‌ریزی تولید ادغامی همواره یکی از ارکان غیرقابل‌تفکیک در امر تولید بوده است. امروزه، با پیچیده‌تر شدن شرایط تولید، برنامه‌ریزی تولید ادغامی تولید نقش بسزایی در موفقیت شرکت‌های بزرگ تولیدی ایفا می‌نماید. در این رابطه، پیش‌بینی تقاضا یکی از عوامل اثرگذار در کاهش هزینه‌های مسئله‌ی برنامه‌ریزی تولید ادغامی هست بطوریکه اشتباه در پیش‌بینی تقاضا می‌تواند منجر به کسری یا مازاد تولید می‌شود. از طرف دیگر پیش‌بینی صحیح کاهش ریسک و بهبود عملکرد تجاری یک شرکت را به دنبال خواهد داشت. به دلیل روند پر نوسان و غیرخطی تقاضا و متغیرهای مؤثر بر آن در دوره‌های مختلف مدل‌های خطی توانایی کمی در پیش‌بینی تقاضا دارند. ازاین‌رو در این مطالعه، برای اولین بار از مدل غیرخطی مارکف سوئیچینگ برای پیش‌بینی تقاضا در مسئله برنامه‌ریزی تولید ادغامی استفاده می‌شود. به این منظور و پس از پیش‌بینی تقاضا، متغیرهای تصمیم و هزینه‌های کل پیش‌بینی محاسبه و نتایج آن با هزینه‌های واقعی کل مقایسه می‌شوند. نتایج نشان داد که مدل مارکف سوئیچینگ با توجه به معیارهای قدرمطلق خطای پیش‌بینی تجمعی و هزینه‌های برنامه‌ریزی تولید ادغامی کارایی بهتری نسبت به مدل‌های خطی اتورگرسیو میانگین متحرک و خود رگرسیون برداری داشته است.

مقاله پژوهشی

ارائه یک مدل ریاضی برای طراحی شبکه زنجیره تامین با در نظر داشتن اعتبار تجاری تحت شرایط عدم قطعیت

صفحه 98-121

آذر فتحی هلی آبادی، عباس راد، علیرضا موتمنی، داود طالبی

چکیده تأمین منابع مالی برای بقای هر کسب‌وکاری ضرورت دارد. در شبکه‌های زنجیره‌تامین علاوه بر سرمایه اولیه، وام‌های بانکی و تخصیص اعتبار تجاری در تامین مالی نقش دارند. در شرایط عدم قطعیت که امروزه جهانی شده است شبکه‌های زنجیره‌تامین همواره تحت تاثیر اختلال مالی قرار می‌گیرند لذا طراحی شبکه‌های زنجیره‌تأمین با در نظر گرفتن جریان‌های مالی منجر به بهبود سرمایه درگردش می‌شود. در این پژوهش شبکه زنجیره‌تأمین با در نظر گرفتن اعتبار تجاری طراحی و توسعه داده شده است که وجه تمایز این پژوهش در نظر داشتن اعتبار تجاری در تمامی سطوح در یک شبکه‌ زنجیره‌تامین سه سطحی شامل تامین‌کنندگان، کارخانه‌ و مراکز توزیع می-باشد. علاوه بر این در نظر گرفتن زمانبندی برای باز پرداخت اعتبارهای تجاری دریافت شده توسط کارخانه‌ها و مراکز توزیع در شرایط عدم قطعیت دیگر چالش این پژوهش می‌باشد. با توجه به عدم قطعیت تقاضا، برنامه-ریزی‌های زنجیره‌تأمین باید به گونه‌ای انجام شود که منابع مالی لازم برای انجام عملیات تولیدی در آن لحاظ شود در این راستا تقاضا در مدل تحت عدم قطعیت سناریو محور در نظر گرفته شده است که بیشینه‌سازی ارزش فعلی خالص و بیشینه سازی برآورد تقاضا از اهداف اصلی آن می‌باشد. برای حل مدل در ابعاد کوچک از سالور CPLEX و در ابعاد بالا از الگوریتم‌های فراابتکاری چند هدفه کلونی زنبور عسل و نهنگ استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد چگونه اعتبار تجاری بر روی جریان فیزیکی تاثیر می‌گذارد؛ همچنین الگوریتم فراابتکاری نهنگ عملکرد بهتری دارد.

مقاله پژوهشی

بخش بندی و پیش‌بینی رفتار مشتریان براساس مدل RFM بهبودیافته (LRFMSP)

صفحه 123-148

آمنه خدیور، سهیلا مهمان نوازان

چکیده در سال‌های اخیر، با توسعه یادگیری ماشین و فناوری کلان داده، داده‌های کاربر به عنصر مهمی در فرآیند تولید شرکت‌ها تبدیل شده‌اند. با به کارگیری رویکردهای داده‌‏کاوی در داده‌های مشتریان، سازمان‌ها، الگوهای رفتاری مشتریان، نیازهای آن‌ها و ارتباط‌های پنهان داده‌ها را درک می‌کنند و براساس این الگوها بهتر می‌توانند در راستای برآورده ساختن نیاز مشتریان، منابع خود را به کار گیرند. خوشه‌‏بندی یکی از تکنیک‌های داده‌‏کاوی است که برای گروه‌‏بندی مشتریان متناسب با ویژگی‌های مختلف آن‌ها استفاده می‌شود. هدف اصلی این پژوهش خوشه‏ بندی مشتریان بر اساس شاخص‌های LRFMSP و در نهایت طبقه ‏بندی و پیش‌بینی رفتار خرید آن‌ها با استفاده از تکنیک‌های طبقه‏ بندی درخت تصمیم (DTC)، پرسپترون چندلایه (MLP) و ماشین بردار پشتیبان (SVM) است. مطالعه‌ی صورت گرفته بر روی 387496 تراکنش مشتریان یک فروشگاه خرده‌فروشی در غرب اروپا طی بازه زمانی فوریه 2018 تا فوریه 2019 می ‏باشد. هر تراکنش منتسب به مشتری بخشی از رفتار یک فرد است که بر روی مجموعه‌ای از معاملات مدل‌سازی می‌شود تا رفتار خرید مشتری را شکل دهد. انجام خوشه‏ بندی ++K-means و تعیین K بهینه منتهی به مشخص شدن سه خوشه برای مشتریان گردید. همچنین آزمایش و بررسی طبقه‏ بندی‏ کننده‏ ها نشان داد که طبقه‏ بندی‏ کننده MLP با یک لایه پنهان و 6 نورون در این لایه بیشترین دقت و طبقه‌بندی‌کننده DTC بیشترین سرعت را در بین طبقه‏‏‌بندی‏‌‏کننده‌‏های بررسی شده خواهد داشت. بررسی رفتار مشتریان خوشه‏‌ها نشان داد که مشتریان را می‌‏توان در سه دسته وفادار، بالقوه و از دست رفته تقسیم‏‌بندی نمود.