پیادهسازی مدل رگرسیون خطی فازی با استفاده از مقدار h بهینه برای شناسایی روابط عملکردی درQFD
صفحه 1-26
منیره احمدی منش، فاطمه خریدار، زهرا ناجی عظیمی
چکیده امروزه مهمترین جنبه طراحی محصول، طراحی بر اساس نیازها و خواستههای مشتریان است؛ ازاینرو، یکی از روشهایی که بهمنظور افزایش رضایت مشتری مورداستفاده قرار میگیرد، رویکرد گسترش عملکرد کیفیت (QFD) است. در برنامهریزی QFD به دلیل ابهام و نادقیق بودن ویژگیها در روابط، اغلب ضرایب فازی مورداستفاده قرار میگیرند؛ لذا در این تحقیق برای شناسایی روابط کارکردی غیردقیق و مبهم بین نیازمندیهای مشتری و مشخصههای مهندسی، از رویکرد رگرسیون خطی فازی استفاده شد. در این رویکرد، در حالت دادههای غیرفازی، مقادیر بهینه پارامترها بهطوری تعیین میشود که مجموعه خروجی مدل رگرسیون دارای درجه عضویت بزرگتر یا مساوی باشند که این مقدار، میزان فازیبودن خروجی مدل رگرسیون فازی را نشان میدهد. در این مطالعه، هدف استفاده از مدل رگرسیون خطی فازی، شناسایی روابط کارکردی در QFD با مقدار بهینه در شرکت صنعتی لاماالکترونیک است. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که مقادیر گستره ضرایب در حالت بهینه، نسبت به زمانی که این مقدار صفر است، جوابهای بهتری داده و قابلیت اطمینان سیستم را افزایش میدهد.
توسعه مسئله زمانبندی پروژه چندمهارته با ظرفیت متغیر از منابع محدود در طول زمان و ارائه الگوریتم جستجوی هارمونی برای حل آن
صفحه 27-53
امیرحسین حسینیان، وحید برادران، مهدی بشیری
چکیده مسئله زمانبندی پروژه با منابع محدود و چندمهارته یکی از مسائل کاربردی تحقیق در عملیات است. در این نوع مسئله، کارکنان چندمهارته در طول انجام فعالیتهای پروژه موردنیاز هستند. میزان دسترسی به کارکنان در طول افق برنامهریزی پروژه، به دلایل وجود تعطیلات رسمی، تعطیلات آخر هفته، بیماری یا مرگ ثابت نیست. بنابراین در این مقاله، یک مدل ریاضی برای مسئله زمانبندی پروژه چندمهارته پیشنهاد میشود که در آن میزان دسترسی به منابع، متغیر و وابسته به زمان است. ارتباط بین فعالیتها در مدل پیشنهادی از نوع تعمیمیافته در نظر گرفتهشده است. هدف مدل پیشنهادی، کمینهسازی زمان تکمیل پروژه است. بهمنظور حل مدل پیشنهادی که ازجمله مسائل NP-Hard است، یک الگوریتم فراابتکاری مبتنی بر روش جستجوی هارمونی (HS) توسعه داده شده است. در جهت افزایش تنوع جوابها و کاهش احتمال گرفتارشدن الگوریتم پیشنهادی در بهینه محلی، دو عملگر تقاطع و جهش جدید برای این الگوریتم طراحی شده است. کارایی الگوریتم پیشنهادی در حل چند مسئله نمونه، نسبت به دو الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات (PSO) و ژنتیک (GA) موردمقایسه قرار گرفته است. نتایج، نشان از برتری الگوریتم پیشنهادی ازنظر شاخصهای کیفیت جواب و زمان حل مسئله دارد.
ارائه یک روش ابتکاری برای کمینهکردن مجموع وزنی کارهای تأخیری و هزینههای ارسال برای زمانبندی یکپارچه تولید و توزیع در زنجیره تأمین با در نظر گرفتن مسیریابی
صفحه 55-78
مهدی خدابنده، سید رضا حجازی طاقانکی، مرتضی راستی برزکی
چکیده یک مسئله یکپارچه زمانبندی تولید و توزیع را در نظر بگیرید که در آن کارها پس از پردازش در سیستم تولیدی، بهصورت مسیریابی و در قالب دستههایی برای مشتریان ارسال میشود. فرض کنید هر مشتری یک سفارش به تولیدکننده ارائه میکند. هر سفارش دارای یک موعد تحویل است. سفارشها توسط یک ماشین پردازش میشوند و بهصورت دستهای توسط وسایلی به تعداد کافی و با ظرفیت نامحدود ارسال میشوند. ارسال دستهای معمولاً منجر به کاهش هزینههای ارسال میگردد، اما ممکن است تعداد کارهای تأخیری را افزایش دهد. هدف تعیین تعداد وسایل ارسال و مسیرهای بهینه جهت کمینهکردن مجموع وزنی کارهای تأخیری و هزینههای ارسال است. این مسئله برای اولین بار با این تابع هدف موردبررسی قرار گرفتهاست. پیچیدگی مسئله مذکور NP-Hard قوی است. در این مقاله، برای این مسئله یک مدل برنامهریزی خطی ریاضی و یک روش ابتکاری به همراه آزمون محاسباتی ارائه شده است. طراحی آزمایشها بهصورت کامل بر روی تمام عوامل انجام شده است. نتایج آزمون محاسباتی برای مسائل حلشده، کارایی روش ابتکاری را نشان میدهد. همچنین با استفاده از روش تجزیه و تحلیل واریانس تأثیر سطوح مولفههای مسئله بر روی عملکرد CPLEX موردبررسی قرار گرفته است.
ارائه مدلی ریاضی جهت انتخاب اعضای تیم تحقیقوتوسعه و حل آن با استفاده از الگوریتم شبیهسازی تبرید (مورد مطالعه: شرکت کیسون)
صفحه 79-104
مهرنوش خرم، محمدرضا تقی زاده یزدی، جلیل حیدری
چکیده امروزه ضرورت تشکیل تیم بیشازپیش اهمیت یافته است و سازمانها نیز بر روی یافتن افرادی با مهارتهای تیمی بالا تمرکز میکنند. این امر بهویژه در رابطه با واحدهای تحقیقوتوسعه (R&D) که عنصر اصلی حفظ نوآوری سازمانی هستند، اهمیت بسیاری دارد. سازمانها بهمنظور توسعه فنّاوریها و محصولات جدید، بر تیمهای R&D تکیه میکنند. ازاینرو، هدف از پژوهش حاضر، انتخاب شایستهترین افراد بهعنوان اعضای تیم تحقیقوتوسعه است. تاکنون از روشهای متعددی برای انتخاب اعضا استفاده شده و در این بین، مدلسازی ریاضی بهعنوان رویکردی کارآمد مدنظر محققان قرار گرفته است. این تحقیق ازنظر هدف کاربردی بوده و در دسته تحقیقات توصیفی–تحلیلی قرار دارد. در این مقاله، هدف از مدلسازی ریاضی، انتخاب افرادی است که بیشترین امتیاز را کسب نمودهاند و متغیرهای تصمیم از نوع صفر-یک بوده که به معنای انتخاب یا عدم انتخاب فرد میباشد. ویژگیهای فردی بر مبنای مدل شایستگی شناسایی شده و وزنهای مربوطه با استفاده از روش سیموس تجدیدنظر شده و مطابق با نظر خبرگان تعیین شده است. در مرحله بعد، وزن ویژگیهای مشترک با استفاده از شاخص نوع مایرز-بریگز حاصل گشته و در انتها نیز از الگوریتم چندهدفه شبیهسازی تبرید (MOSA) برای حل مدل استفاده میشود. نهایتاً مدلسازی صورت گرفته برای انتخاب اعضای یکی از بزرگترین پروژههای تحقیقوتوسعه شرکت کیسون مورداستفاده قرار گرفته است.
ارائه چارچوبی برای ارزیابی تابآوری سازمانی در صنعت چرم ایران
صفحه 105-128
محمدعلی صالحی ابرقویی، مقصود امیری، لعیا الفت، کامران فیضی
چکیده صنعت چرم از جمله صنایع سنتی و باستانی در کشور ما، ایران میباشد. ایران با پیشینهای چندهزارساله یکی از قدیمیترین تولیدکنندگان چرم جهان محسوب میشود. البسه و لوازم چرمی کشف شده در ایران حکایت از آن دارد که قدمت صنعت پوست و چرم در این سرزمین به بیش از 3000 سال قبل باز میگردد. با همه اینها و با وجود اینکه کشور ایران دارای سابقه تاریخی در صنعت چرم است و پوست دامهای ایرانی از لحاظ ژنتیکی جزو بهترین پوستهای جهان محسوب میشود، متأسفانه این صنعت نتوانسته است به جایگاه مناسبی در بازارهای بینالمللی دست یابد. شرکتهای چرمی ایران توان رقابت را از دست داده و بقای خود را در معرض تهدید میبینند؛ تهدیدی که باعث شده است امروز تنها حدود 25درصد کارخانجات و کارگاههای چرمسازی کشور فعال باشند. با این حال، تابآوری سازمانی ابزاری است که می تواند منجر به مزیت رقابتی سازمان ها شده و بقای آن ها را در برابر بحران ها تقویت کند. این مقاله پس از طراحی مدلی برای تابآوری سازمانی، به ارزیابی و سنجش تابآوری سه شرکت فعال در صنعت چرم کشور می پردازد. نتایج نشان می دهد که این شرکت ها در شاخص تابآوری در وضعیت مناسبی قرار ندارد.
مدلسازی زمانبندی و اندازه انباشته اقتصادی در جریان کارگاهی جایگشتی توزیعشده با کارخانههای متفاوت
صفحه 129-155
محمد علاقه بندها، بهمن نادری، محمد محمدی
چکیده این مقاله مدل جدید زمانبندی و اندازه انباشته اقتصادی در جریان کارگاهی جایگشتی توزیع شده با چندین کارخانه و ماشین متفاوت را نشان میدهد که تا کنون این موضوع مدنظر قرار نگرفته است. بدین منظور، محصولات متفاوت باید در بین کارخانهها توزیع شود و سپس توالی محصولات تخصیصی به هر کارخانه نیز مشخص شود. هدف مسئله، حداقل کردن مجموع هزینههای راه اندازی، موجودی در جریان و موجودی محصول نهایی در واحد زمان و هزینه کل تولید شامل هزینه تخصیص نامتوازن محصولات بین کارخانهها است. از آنجایی که مدل مذکور NP-hard است از الگوریتم ترکیبی بهینهسازی میرایی ارتعاش (VDO) با الگوریتمهای رقابت امپریالیستی (ICA) و شبیهسازی تبرید (SA) با نام (HVDO) و همچنین از الگوریتم ژنتیک (GA) و VDO برای مقایسه استفاده شده است. برای تعیین بهترین مقادیر پارامترهای هر یک از الگوریتمها که منجر به بهترین جواب میشود، روش رویه پاسخ (RSM) بکاربرده شده است. بمنظور بدست آورن جواب بهینه و مقایسه آن با مدل غیرخطی، از روش خطیسازی استفاده کرده و سپس مدل خطی با نرم افزار لینگو حل شده است. نتایج نشان میدهد که HVDO عملکرد بهتری در بدست آوردن حداقل تابع هدف در این مسئله دارد.
مدلی جهت اولویتبندی پویای تجهیزات و حالات شکست بحرانی
صفحه 157-190
محمدرضا محمودی، احمد جعفرنژاد چقوشی، حنان عموزاد مهدیرجی، حسین صفری
چکیده یکی از روشهایی که در تحلیل ریسک عملیات نگهداری و تعمیرات توسط پژوهشگران بهطور گسترده مورداستفاده قرار گرفته است، تجزیهوتحلیل اثر و حالات شکست است؛ اما رویکرد مرسوم تجزیهوتحلیل اثر و حالات شکست (FMEA) برای اولویتبندی تجهیزات و حالات شکست، با اشکالات اساسی روبرو است. هدف این مقاله اولویتبندی پویای تجهیزات در محیط فازی شهودی با مقادیر بازهای به منظور شناسایی تجهیزات بحرانی است، به طوری که نواقص رویکرد مرسوم تجزیهوتحلیل اثر و حالات شکست را نداشته باشد. بدین منظور ابتدا روش وزن دهی پویای مبتنی بر وضعیت فازی شهودی با مقادیر بازهای (IVIF-CBDW) ارائه شده است. در این روش، وزنهای پویای متناسب با هر تجهیز محاسبهشده و بنابراین رتبهبندی پویایی جهت تجهیزات ارائه میگردد. همچنین ضمن بهبود عملگر تجمیع هرونیان وزنی توانی فازی شهودی با مقادیر بازهای و بهبود روش مقایسه محدوده تقریبی مرزی چندنگرشه (MABAC)، این دو روش بهبودیافته با روش وزن دهی پویای مبتنی بر وضعیت فازی شهودی با مقادیر بازهای (IVIF-CBDW) در هم ادغامشده و یک مدل تجزیهوتحلیل اثر و حالات شکست قوی پیشنهاد گردیده که در آن نقاط ضعف اصلی تجزیهوتحلیل اثر و حالات شکست مرسوم برطرف شده است. برای نشان دادن قابلیت کاربردی بودن، این مدل در یک مطالعه موردی برای اولویتبندی تجهیزات یک بارج جرثقیلHL5000 بهکارگیری شده است. در پایان نتایج حاصل از این مدل با چندین روش اولویتبندی مقایسه و تحلیل شده و نشان داده شده است که مدل ارائهشده در محاسبه وزن و رتبهبندی پویای تجهیزات و حالات شکست بحرانی، بسیار منعطف تر عمل میکند و نتایج رتبهبندی منطقیتری را ارائه میدهد.
حل ابتکاری مساله مکانیابی تسهیلات ظرفیتدار و راهکارهای تسریع آن
صفحه 191-211
احمد مرادی، علی ولی نژاد
چکیده این پژوهش به حل ابتکاری مسئله مکانیابی تسهیلات ظرفیتدار تک-منبع اختصاص یافته است. در این نوشتار، ابتدا یک روش جستجوی محلی برای حل مسئله معرفی شده و سپس سازوکار حریصانه آن با دیدگاه تبرید شبیهسازیشده ترکیب میگردد تا توان گریز از بهینگی موضعی را ایجاد کند. در ادامه، سازوکارهای هوشمندانهای برای تسریع آن اتخاذ میشود تا فرآیند جستجو را کارآمد سازد. سازوکارهای تسریع یادشده شامل الگوریتمهایی بهمنظور تمرکز جستجو بر بخشهایی از فضای جواب و نیز الگوریتمهایی به جهت موازیسازی فرآیند جستجو است. بهکارگیری هر یک از این سازوکارها صورت کارآمدی از الگوریتم مذکور با ویژگیهای محاسباتی متفاوت به دست خواهد داد. نتایج بهدستآمده از بهکارگیری روش فوق به روی نمونههای معتبر از مسئله مکانیابی تسهیلات تک-منبع، نهتنها از موفقیت آن در مقایسه با بهترین روشهای حل موجود حکایت دارد، بلکه آن را بهعنوان ابزاری عملی برای بهکارگیری روی نمونههای دنیای واقعی مطرح خواهد ساخت.