ویژه نامه مدیریت بازرگانی

تعداد دوره‌ها 10
تعداد شماره‌ها 41
تعداد مقالات 334
تعداد نویسندگان 730
تعداد مشاهده مقاله 693,906
تعداد دریافت فایل اصل مقاله 502,614
نسبت مشاهده بر مقاله 2077.56
نسبت دریافت فایل بر مقاله 1504.83
 
تعداد مقالات ارسال شده 1,871
تعداد مقالات رد شده 1,404
درصد عدم پذیرش 75
تعداد مقالات پذیرفته شده 327
درصد پذیرش 17
زمان پذیرش (روز) 242
تعداد پایگاه های نمایه شده 8
تعداد داوران 329

فصلنامه پژوهش های نوین در تصمیم گیری بنا به درخواست انجمن علمی مدیریت صنعتی ایران (این انجمن حائز رتبه A در سال 1399 شده است) به تاریخ 1395/03/10 و به شماره 7770 در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت رسید. اولین شماره این فصلنامه در بهار 1395 منتشر شد و در تاریخ1395/10/30 بر اساس نامه شماره 240555/18/3/ دبیرخانه کمیسیون نشریات علمی کشور رتبه علمی پژوهشی گرفت.

  • سرقت ادبی: فصلنامه از سامانه مشابهت‌یاب سمیم نور برای حصول اطمینان از صحت مالکیت و نداشتن تشابه با سایر مقالات استفاده می‌کند تا از اصالت اثر اطمینان حاصل کند.
  • پیشنهاد داور: برای مشاهده لیست داوران نشریه (جهت معرفی و پیشنهاد داور)  اینجا را کلیک کنید
  • فرآیند داوری و پذیرش مقاله: برای مشاهده فرایند پذیرش مقاله به صورت نمودار اینجا را کلیک کنید
  • نوع دسترسی: دسترسی رایگان و آزاد به مقالات (open access)
  • نوع داوری: داوری بسته (دو سو ناشناس) و 2 داور
  • انواع مقالات قابل انتشار در نشریه: پژوهشی، مروری
  • هزینه بررسی و پذیرش مقالات: دارد
  • بازه زمانی بررسی اولیه مقالات دریافتی:  7 الی 10 روز 
  • میانگین بازه زمانی فرآیند داوری پذیرش مقاله: حداکثر تا 6 ماه 

---------------

این نشریه تحت قانون بین المللی کپی رایت Creative Commons: BY-SA می باشد.

Creative Commons License

This Journal is an open access Journal Licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License

---------------

این نشریه تابع قوانین کمیتۀ اخلاق در انتشار(cope) است و از آیین‌نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می‌نماید.

مقاله پژوهشی

ارائه یک سیستم خبره توانمندسازی شبکه فروش صنعت بیمه با استفاده از سیستم استنتاج فازی(FIS)

صفحه 1-27

کامران کیانی، علی محتشمی، صادق عابدی

چکیده هدف اصلی این تحقیق ارائه یک سیستم خبره توانمندسازی شبکه فروش صنعت بیمه با استفاده از سیستم استنتاج فازی است. این پژوهش از نظر کاربردی و از نظر روش، توصیفی - پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل خبرگان صنعت بیمه و مدیران، کارشناسان فروش و امور نمایندگان صنعت بیمه است. در این پژوهش ابتدا طیفی از عوامل موثر بر توانمندسازی نمایندگان در صنعت بیمه شناسایی و در اختیار خبرگان قرار گرفت و پس از مصاحبه عمیق با آنها 5 عامل اصلی به عنوان عوامل نهایی شناسایی شدند. با استفاده از معادلات ساختاری روابط بین عوامل شناسایی شد و با احتساب ضریب آلفای کرونباخ برای تمامی عوامل شناسایی شده بین 0.876 تا 0.963 است که نتیجه نشان از روایی قابل قبول سنجش این عوامل بود. همچنین همبستگی متغیرهای پژوهش بوسیله آزمون پیرسون مورد ارزیابی قرار گرفت. در انتها پس از طراحی الگوی مفهومی پژوهش، تک تک عوامل در الگوی ترسیمی و مفهومی پژوهش با استفاده از سیستم استنتاج فازی FIS در نرم فزار متلب مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین سیستم ارائه شده بر روی سه گروه از نمایندگان صنعت بیمه نیز پیاده‌سازی گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که مدل ارائه‌شده توانمندی بالایی در سنجش عوامل کلیدی توانمندسازی نمایندگان بیمه دارد و می‌تواند فرآیند تصمیم‌گیری در مدیریت شبکه فروش بیمه را به شکل مؤثر پشتیبانی کند. انعطاف‌پذیری و قابلیت تفسیرپذیری سیستم آن را به ابزاری کاربردی برای بهبود عملکرد نمایندگان و شرکت‌های بیمه تبدیل کرده و امکان اجرای راهبردهای توانمندسازی در سطوح عملیاتی و استراتژیک را فراهم می‌سازد.

مقاله پژوهشی

تحلیل و طراحی سیستم پویا استراتژی‌های بازاریابی برای دستیابی به رقابت‌پذیری در صنعت لبنیات

صفحه 29-59

حسین بلوچی

چکیده صنعت لبنیات به‌دلیل تغییرات سریع بازار، تشدید رقابت و تحول در ترجیحات مصرف‌کنندگان، با چالش‌های فزاینده‌ای در حفظ و ارتقای رقابت‌پذیری بنگاه‌های تولیدی مواجه است. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان یک سیستم بازاریابی پویا و یکپارچه است که بتواند روابط پیچیده میان متغیرهای بازار را تحلیل کرده و استراتژی‌های متناسب با شرایط متغیر را ارائه دهد. هدف این مقاله طراحی یک سیستم پویای استراتژی‌های بازاریابی به‌منظور افزایش رقابت‌پذیری بنگاه‌های تولیدی در صنعت لبنیات است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها انجام شده است؛ بدین‌منظور، ابتدا با مرور ادبیات موضوع و استفاده از نظرات خبرگان، متغیرهای کلیدی شناسایی شدند. سپس روابط علی و معلولی میان متغیرها ترسیم و ساختار پویای سیستم از طریق نمودارهای جریان و انباشت مدل‌سازی شد. در ادامه، سناریوهای محتمل طراحی و مورد آزمون قرار گرفت و بر این اساس، شش استراتژی بازاریابی به‌منظور بهبود رقابت‌پذیری بنگاه‌های لبنیاتی تدوین و ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری سیستم بازاریابی پویا، امکان تحلیل دقیق‌تر داده‌های بازار، بهبود تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و واکنش سریع‌تر و اثربخش‌تر به تغییرات محیط رقابتی را فراهم می‌کند. نوآوری این پژوهش در ارائه یک چارچوب پویای مبتنی بر مدل‌سازی پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای طراحی، ارزیابی و آزمون استراتژی‌های بازاریابی در صنعت لبنیات نهفته است.

مقاله پژوهشی

طراحی مدل هوشمند اعتباریابی واردکنندگان کالا با رویکرد یادگیری ماشین

صفحه 61-90

سید سینا مدنی، محمود دهقان نیری، علی رجب زاده قطری

چکیده تفاوت نرخ ارز رسمی با نرخ ارز در بازار آزاد زمینه سوء‌استفاده اخلال‌گران ارزی را فراهم نموده است. از سویی دیگر واردکنندگان کالا بدون توجه به سوابق عملکرد ارزی و ریالی، مورد ارزیابی شبکه بانکی کشور قرار گرفته و نسبت به اخذ وثایق ریالی از ایشان اقدام می‌شود. هدف اصلی این پژوهش طراحی مدل هوشمند عمیق به منظور ارزیابی ریسک و اخذ وثایق از واردکنندگان کالا به نحوی است که مدل نهایی با بالاترین میزان صحت و دقت، توانایی تحلیل داده‌های بزرگ عملکردی را داشته باشد. بدین منظور، در ابتدا داده‌های عملکردی با استفاده از روش کی‌مینز خوشه‌بندی شده و سپس نتایج مدل خوشه‌بندی به عنوان ورودی مدل‌های طبقه‌بندی شامل روش‌های جنگل تصادفی ، اکس جی بوست و شبکه عصبی کراس ترتیبی مورد استفاده قرار گرفته و نتایج هر مدل با استفاده از شاخص F مورد بررسی قرار گرفته شده است. در نهایت، مدل ترکیبی خوشه‌بندی کی‌مینز- شبکه عصبی کراس ترتیبی به عنوان مدلی که بالاترین میزان شاخص صحت و دقت را داشته انتخاب و با استفاده از مدل یاد شده مشتریان در 3 طبقه قرار گرفته و ترکیب وثایق نقد و غیر نقد برای ایشان تعیین شده است. نتایج بیانگر آن است که مدل به خوبی توانایی طبقه‌بندی مشتریان را با توجه به سوابق عملکردی ایشان، داشته است.

مقاله پژوهشی

بهینه‌سازی تصمیمات سه‌حالته (نگه‌داشت، جایگزینی، بازگشت) برای کالاهای فصلی با کیفیت نامطمئن: چارچوب شبیه‌سازی-بهینه‌سازی

صفحه 92-126

الهام محمودی نژاد، میثم شهبازی، سید حسین رضوی حاج آقا

چکیده مدیریت موجودی کالاهای فصلی باکیفیت نامطمئن معمولاً با چالش عدم قطعیت هم‌زمان تقاضا و کیفیت روبه‌رو است، درحالی‌که اغلب رویکردهای موجود پس از بازرسی به‌قاعده‌ی دودویی و غیر منعطف «پذیرش/بازگشت کامل» متکی‌اند. این پژوهش یک مدل روزنامه‌فروش سه‌حالته‌ی آستانه‌ای (نگه‌داشتن، جایگزینی سقف دار، بازگشت) برای کالای فصلیِ فسادپذیر ارائه می‌کند که در آن خطای بازرسی، مرجوعی مشتری، محدودیت لجستیکی جایگزینی و تقاضای دوکاناله‌ی حساس به تخفیف به‌صورت یکپارچه لحاظ شده و قید مشارکت تأمین‌کننده نیز در طراحی سیاست بهینه اعمال می‌شود. به دلیل غیرخطی بودن و حضور عملگرهای min/max، تابع سود انتظاری به‌صورت بسته قابل‌حل نیست؛ بنابراین از رویکرد ترکیبی شبیه‌سازی–بهینه‌سازی استفاده می‌شود که در آن سود انتظاری با شبیه‌سازی مونت‌کارلو برآورد و سیاست بهینه‌ با کمک بهینه‌سازی بیزی و مقایسه با الگوریتم‌های فرا ابتکاری به دست می‌آید. نتایج مثال عددی نشان می‌دهد نسبت به سیاست پذیرش/بازگشت، به‌کارگیری مکانیسم جایگزینی در چارچوب سه‌حالته سود مورد انتظار خرده‌فروش را حدود ۱۴٫۳٪ و سود تأمین‌کننده را حدود ۶٫۲٪ افزایش می‌دهد و هم‌زمان کمبود و ضایعات را به‌طور معناداری کاهش می‌دهد. تحلیل سناریوهای بحرانی (شوک‌های هزینه‌ای و اختلالات لجستیکی) نشان می‌دهد عملکرد مدل نسبت به تغییر پارامترهای مدل پایدار است و جایگزینیِ مدیریت‌شده به‌عنوان ابزار مؤثر پوشش ریسک عمل می‌کند. همچنین تحلیل حساسیت نشان می‌دهد علاوه بر قیمت خریدوفروش، متغیرهای عملیاتی مانند کارایی جایگزینی و دقت بازرسی نقش مستقیمی در کنترل کمبود و ضایعات دارند و گذار از قراردادهای سنتی بازگشت کامل به قراردادهای حاوی مکانیسم جایگزینی سقف دار می‌تواند سودآوری و عملکرد عملیاتی زنجیره تأمین کالاهای فصلی فسادپذیر را بهبود دهد.

مقاله پژوهشی

ارائه مدل پیش‌بینی انتشار کربن با در نظر گرفتن نقش تأمین‌کنندگان در مدیریت زنجیره تأمین با استفاده از الگوریتم تقویت گرادیان سبک (مطالعه موردی صنایع شیمیایی تهران(خاوران))

صفحه 128-167

هادی ابراهیمی، مریم شعار، علی حاجیها، مهزاد اسمعیلی فلک

چکیده هدف از این مقاله، ارائه مدل پیش‌بینی انتشار کربن با درنظرگرفتن نقش تأمین‌کنندگان می‌باشد که می‌تواند نقش بسزایی در کاهش دی‌اکسیدکربن منطقه داشته باشد. برای تعیین متغیرهای تأثیرگذار از ادبیات تحقیق و نظرات خبرگان (۲۰ نفر) با روش دلفی فازی استفاده شد که در نهایت ۸ متغیر تأثیرگذار انتخاب شدند. برای مدل‌سازی، الگوریتم تقویت گرادیان سبک (LGB) به دلیل توانایی در ثبت وابستگی‌های غیرخطی و بهینه‌ساز جستجوی عروس دریایی (JSO) برای تنظیم دقیق ابرپارامترها انتخاب شدند. نوآوری پژوهش در زمینه تلفیق LGB و JSO برای افزایش دقت پیش‌بینی، و همچنین، در نظر گرفتن هم‌زمان نقش تأمین‌کنندگان به عنوان متغیرهای تأثیرگذار در پیش‌بینی انتشار کربن می‌باشد. مدل‌ها با ۵۹۹۷ داده از صنایع شیمیایی تهران (خاوران) (۲۰۲۲-۲۰۲۵) در پایتون اجرا شدند. نتایج نشان داد LGB_JSO با R² برابر ۹۹۱۸/۰، ۹۵۳۸/۰ و ۹۶۰۶/۰ در مراحل آموزش، اعتبارسنجی و آزمایش، عملکرد بهتری نسبت به سایر مدل‌ها دارد. دما، فشار و زمان ذخیره‌سازی مهم‌ترین پارامترهای مؤثر شناسایی شدند.

مقاله پژوهشی

رفع بحران نقدینگی در زنجیره تأمین دارویی ایران با اعتبار فروش به‌عنوان ابزار هماهنگی بهینه در شرایط قیمت ثابت

صفحه 169-191

فرنوش اطردی، حسن خادمی زارع، یحیی زارع مهرجردی، محمد باقر فخرزاد

چکیده در صنعت داروسازی ایران، توزیع‌کنندگان از اعتبار فروش به‌عنوان اصلی‌ترین ابزار مدیریت تقاضا و حفظ سهم بازار استفاده می‌کنند. با این حال، استفاده بی‌برنامه و بیش از حد اعتبار تجاری (فروش)، عامل عمده بحران نقدینگی داروخانه‌ها، کاهش شدید حجم سفارش، گاهی ورشکستگی‌های کامل و در نتیجه کاهش دسترسی بیماران به داروهای ضروری شده است. این پژوهش یک مدل هماهنگی بهینه مبتنی بر اعتبار فروش ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که همین ابزار رایج صنعت، در صورت تنظیم علمی دوره اعتبار، قادر است بحران مالی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. مدل پیشنهادی در چارچوب بازی استکلبرگ پیشرو-پیرو فرموله شده و زوال وابسته به دما (توزیع وایبول) را برای رعایت محدودیت‌های زنجیره سرد دارویی در نظر می‌گیرد. با به‌کارگیری برنامه‌ریزی کسری مقعر، شبه‌مقعر بودن تابع سود سالانه اثبات شده و وجود جواب بهینه یکتا و سراسری برای هر ترکیب پارامترهای قراردادی تضمین می‌گردد. روش حل ترکیبی از الگوریتم جستجوی تکراری کارآمد با اعتبارسنجی جامع بروت‌فورس در پایتون است. رویکرد پیشنهادی بدون نیاز به منابع مالی اضافی یا تغییر مقرراتی، بلافاصله قابل اجراست و از رویه‌های موجود صنعت استفاده می‌کند. نتایج عددی نشان‌دهنده بهبود تا ۱۹.۷٪ سود و افزایش بیش از سه برابری حجم سفارش نسبت به حالت نامتمرکز است. این پژوهش چارچوبی عملی و کم‌هزینه در اختیار توزیع‌کنندگان و داروخانه‌ها (خرده‌فروشان) قرار می‌دهد تا رایج‌ترین ابزار مدیریت تقاضای خود را به مکانیزمی مؤثر برای هماهنگی تبدیل کنند و به‌طور همزمان سودآوری، پایداری جریان نقدی و دسترسی بیماران به داروها را بهبود بخشند.

مقاله پژوهشی روش ها و تکنیک های نوین تصمیم گیری

الگوریتم‌های فراابتکاری گورکن عسل خوار و ژنتیک چندهدفه برای حل مدل ریاضی استوار زنجیره تأمین پایدار

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

محمود دهقان نیری، معصومه نظری

چکیده با افزایش عدم‌قطعیت‌ در بازار و پیچیدگی فزاینده‌ی محیط رقابتی، پایداری زنجیره‌های تأمین بیش‌ازپیش در معرض اختلال قرار گرفته و هرگونه نوسان در تقاضا یا کاهش ظرفیت اثرات منفی گسترده‌ای بر عملکرد کل زنجیره تأمین ایجاد می کند. لذا توسعه مدلهای ریاضی متناسب از پیچیدگی بیشتری برخوردار شده و نیازمند رویکردهای مناسب حل می باشد. این پژوهش با هدف ارائه رویکرد مناسب حل مدل ریاضی چندهدفه استوار و سناریومحور توسعه یافته نظری و همکاران( 1403) به منظور کاهش هزینه‌های کل سیستم و آلاینده‌های زیست‌محیطی، که نوآوری عمده آن در ترکیب هم‌زمان عدم‌قطعیت تقاضا ناشی از نرخ تورم و کاهش ظرفیت در اثر اختلال بوده، اجرا شده است. از آنجا که با افزایش ابعاد و چندهدفه شدن مسئله، استفاده از روش‌های دقیق حل امکان‌پذیر نیست لذا برای حل مدل از دو الگوریتم فراابتکاری قدرتمند شامل توسعه الگوریتم نوظهور گورکن عسل‌خوار (HBA) به چند هدفه و الگوریتم ژنتیک چندهدفه (NSGA-II) استفاده شد. برای ارزیابی کارایی مدل و الگوریتم‌های پیشنهادی، یک مثال عددی طراحی و اجرا شد. یافته‌ها بیانگر آنست که مدل ارائه‌شده توانایی بالایی در مواجهه با عدم‌قطعیت داشته و تصمیمات بهینه‌تری در راستای پایداری اقتصادی, اجتماعی و زیست‌محیطی فراهم می‌کند. همچنین نتایج محاسباتی نشان‌دهنده‌ی کارایی و دقت بالاتر الگوریتم HBA در حل مسائل سخت (NP-Hard) با فضای جستجوی بزرگ و پیچیده است.

مقاله پژوهشی

طراحی زنجیره تامین سوخت های زیستی از پسماندهای فاضلاب شهری با هدف بهینه سازی سود پالایشگاه زیستی با رویکرد ترکیبی پویایی سیستم و بهینه سازی ریاضی (مطالعه موردی: تصفیه خانه فاضلاب جنوب تهران)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

علی نکویی، محمدرضا آرمان مهر، محمد رستمی

چکیده انرژی از نیازهای بنیادین زندگی بشر می باشد. تولید، توزیع و مصرف بهینه انرژی همواره از سوالات اساسی در علم اقتصاد و برنامه ریزی بوده است. انرژی یکی از عوامل اصلی رشد و توسعه ی اقتصادی کشورها می باشد. تقاضای روزافزون بشر از انواع انرژی های موجود و منابع تجدید ناپذیر برای دستیابی به توسعه اقتصادی همواره با افزایش آلایندگی های زیست محیطی و بیماری های گوناگون برای زندگی انسانها مواجه بوده است. هدف این مطالعه مدلسازی زنجیره تامین سوخت های زیستی با استفاده از پسماندهای فاضلاب شهری در ایران بصورت استوار می باشد. به این منظور از ترکیب روش مدلسازی پویایی سیستم و مدل برنامه ریزی ریاضی عدد صحیح استفاده شده است. دوره ی مورد مطالعه در این پژوهش 1397-1388 و شبیه سازی آن تا سال 1410 در نظر گرفته شده است. فرضیات در نظرگرفته شده در این تحقیق عبارتست از: 1. با افزایش پرداخت یارانه به سوخت های سبز، قیمت سوخت سبز کاهش می یابد؛ 2. با افزایش نرخ تبدیل پسماند فاضلاب به سوخت، قیمت سوخت سبز کاهش می یابد؛ و 3. با افزایش قیمت زیست توده ظرفیت تولید زیست توده افزایش می یابد. همچنین با افزایش دو برابری قیمت سوخت سبز، ظرفیت تولید سوخت سبز به میزان 9/2 درصدافزایش می یابد. نتایج حاصل از شبیه سازی، طراحی یک زنجیره تامین بهینه از منابع زیست توده شهری و نیز بیشینه سازی سود پالایشگاه های زیستی کشور می باشد.

مقاله پژوهشی

یک رویکرد داده‌محور در استخراج قوانین میزان پذیرش محصولات در محیط تولید ناب: مورد مطالعه صنایع غذایی زر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 17 بهمن 1404

مهرناز بهرام‌زاد، صادق عابدی، رضا احتشام راثی

چکیده هدف این پژوهش طراحی یک مدل داده‌محور برای استخراج قوانین مؤثر بر نرخ پذیرش محصول در خطوط تولید صنایع غذایی است. بدین منظور، ابتدا ۲۵ متغیر مرتبط با اصول تولید ناب شناسایی و با استفاده از روش دلفی فازی، ۶ متغیر کلیدی شامل درصد تطابق مواد اولیه با استانداردهای کیفی، درصد ضایعات تولید، نرخ تأیید استثنایی محصول نهایی، میانگین زمان انبارش مواد اولیه، شیفت کاری و نرخ بازگشت محصول انتخاب شد. سپس پایگاه داده‌ای شامل ۴۲۰۰ رکورد واقعی از دو سال عملکرد خطوط تولید گرد آوری و پس از انجام مراحل پیش‌پردازش، مدل‌سازی با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری ماشین انجام گرفت. در این میان، الگوریتم درخت تصمیم (CART) به‌عنوان مدل اصلی برای استخراج قوانین تصمیم‌پذیر به‌کار گرفته شد و عملکرد آن با سایر الگوریتم‌های طبقه‌بندی مقایسه گردید. نتایج نشان داد که «درصد تطابق مواد اولیه» و «درصد ضایعات» بیشترین تأثیر را بر پذیرش محصول دارند و مدل درخت تصمیم با دقت ۹۱ درصد توانست نمونه‌ها را در طبقات پذیرش و عدم پذیرش دسته‌بندی کند. همچنین قوانین استخراج‌شده روابط شفاف و قابل تفسیر میان متغیرها را آشکار ساخت و زمینه ارائه الگوهای تصمیم‌یار برای مدیران تولید و کنترل کیفیت را فراهم نمود. یافته‌ها بیانگر کارایی رویکردهای داده‌محور مبتنی بر تولید ناب در بهبود پیش‌بینی کیفیت و کاهش ضایعات در مورد مطالعه این پژوهش می باشد.

مقاله پژوهشی روش ها و تکنیک های نوین تصمیم گیری

ارائه یک سیستم استنتاج فازی پویا مبتنی بر بهینه‌سازی سراسری (GODFIS) برای پیش‌بینی در صنعت خرده فروشی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

محمد حسین علوی دوست، حسین صفری، فرزاد بهرامی

چکیده با گسترش داده‌های عملیاتی و افزایش پیچیدگی محیط تجاری، به‌ویژه در صنعت خرده‌فروشی، پیش‌بینی دقیق تقاضای کالا به یک الزامات کلیدی برای تصمیم‌گیری مؤثر و مدیریت کارآمد زنجیره تأمین تبدیل شده است. ماهیت غیرخطی، پویایی شدید، و وجود نویز در داده‌های فروش موجب عملکرد ضعیف و غیر قابل‌اعتماد روش‌های سنتی پیش‌بینی می‌شود. این چالش در ایران به دلیل سطح بالای عدم‌قطعیت ناشی از نوسانات اقتصادی، تغییرات سیاست‌های تجاری، محدودیت‌های لجستیکی و پیامدهای تحریم‌ها شدت بیشتری پیدا می‌کند. در پاسخ به این نیاز، پژوهش حاضر الگوریتم GODFIS را معرفی می‌کند؛ یک سیستم استنتاج فازی پویا مبتنی بر بهینه‌سازی سراسری که با هدف ارائه پیش‌بینی‌های دقیق، مقاوم و سازگار با محیط‌های پرنوسان طراحی شده است. معماری GODFIS با ترکیب یادگیری برخط، خوشه‌بندی پویا، به‌روزرسانی بازگشتی پارامترهای تالی، و مکانیزم حذف نویز، امکان مدل‌سازی روابط پیچیده را با دقت بالا و بدون نیاز به بازآموزی کامل فراهم می‌سازد. برای ارزیابی عملکرد، الگوریتم پیشنهادی بر روی دو دسته داده مورد آزمون قرار گرفته است: (1) داده‌های معیار با رفتارهای غیرایستا، و (2) داده‌های واقعی یک خرده‌فروشی ایرانی. نتایج نشان می‌دهد که GODFIS نسبت به روش‌های کلاسیک، مدل‌های یادگیری ماشینی، و مدل‌های در حال تکامل، بهبود قابل‌توجهی در دقت، پایداری و سرعت انطباق ارائه می‌دهد. به‌طور کلی، یافته‌ها مؤید آن است که GODFIS با فراهم‌کردن تفسیرپذیری، مقیاس‌پذیری و کارایی محاسباتی، می‌تواند به‌عنوان یک چارچوب پیش‌بینی پویا برای محیط‌های عملیاتی خرده‌فروشی—به‌ویژه در شرایط ناپایدار ایران—به‌کار گرفته شود و نقش مؤثری در بهینه‌سازی تصمیمات موجودی و مدیریت عدم‌قطعیت ایفا کند.

مقاله پژوهشی کسب و کار، مدیریت و حسابداری (مسائل جدید) در ایران

ظرفیت جذب به‌مثابه مکانیسم نوآوری در مدل سیستم مانا: مطالعه‌ای موردی در کشاورزی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

کاوه امیری، رضا پاینده

چکیده کشاورزی معاصر با چالش‌های فزاینده‌ای در زمینه پایداری، سازگاری با محیط‌های پیچیده و توسعه نوآوری مواجه است؛ چالش‌هایی که دیگر صرفاً از طریق مداخلات فناورانه یا سیاست‌گذاری‌های رسمی قابل حل نیستند. مسئله اصلی در بسیاری از سیستم‌های کشاورزی، نه کمبود دانش یا فقدان نوآوری، بلکه ضعف در جذب، درونی‌سازی، تفسیر و به‌کارگیری دانش جدید در ساختارها و فرایندهای عملیاتی است. این مقاله با تکیه بر مدل سیستم مانا به‌عنوان یک چارچوب سایبرنتیکی، ظرفیت جذب را به‌مثابه مکانیسمی برای شکل‌گیری و نهادینه‌سازی نوآوری در سیستم‌های کشاورزی تبیین می‌کند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و از طریق مطالعه‌موردی مجتمع کشت و صنعت فریجان انجام شده است. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل مضمون و برای عملیاتی‌سازی مدل مانا از رویکرد تشخیصی پرزریوس بهره گرفته شد. همچنین، برخی ملاحظات تحلیلی برگرفته از رویکرد ویپلان و چک‌لیست جکسون برای توجه به تعاملات ذی‌نفعان و نارسایی‌های ساختاری به کار گرفته شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت جذب نه به‌عنوان قابلیتی مستقل، بلکه به‌صورت سازوکاری توزیع‌شده در تعامل میان زیرسیستم‌ها عمل می‌کند و نقش مهمی در تبدیل دانش بیرونی به نوآوری‌های عملیاتی و ساختاری دارد. نتایج همچنین نشان می‌دهد که مدل سیستم مانا از طریق تقویت جریان‌های ارتباطی، یادگیری بازگشتی و هم‌ترازی میان سطوح مختلف، بستر مناسبی برای ارتقای ظرفیت جذب و پایداری نوآوری در سیستم‌های کشاورزی فراهم می‌سازد. این پژوهش با بسط پیوند میان ظرفیت جذب و مدل سیستم مانا، نشان می‌دهد که نوآوری در کشاورزی پدیده‌ای سیستمی است که بیش از مداخلات فناورانه، به معماری سازمانی و قابلیت‌های دانشی برای نهادینه‌سازی نوآوری وابسته است.

مقاله پژوهشی روش ها و تکنیک های نوین تصمیم گیری

پیش‌بینی جهت حرکت قیمت بیت‌کوین پس از بیش‌واکنش سرمایه‌گذاران با بهره‌گیری از مدل‌ یادگیری عمیق چندمتغیره

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

مرجان سادات فاطمی قمی، عباس سقایی، مجید میرزایی قزآنی

چکیده این پژوهش با هدف پیش‌بینی جهت حرکت قیمت بیت‌کوین پس از وقوع پدیده «بیش‌واکنش سرمایه‌گذاران» انجام شده است؛ پدیده‌ای که در ادبیات مالی رفتاری به‌عنوان یک ناهنجاری کلیدی شناخته می‌شود. با بهره‌گیری از رویکرد داده‌های چندوجهی، مجموعه‌ای از اطلاعات معاملاتی، شاخص‌های فنی، داده‌های درون‌زنجیره‌ای و شاخص‌های اجتماعی طی بازه اوت ۲۰۱۷ تا دسامبر ۲۰۲۳ تحلیل شد. پس از شناسایی ۳۰۳ روز بیش‌واکنش، فرآیند انتخاب ۱۱ ویژگی کلیدی از میان ۱۵۸ متغیر طی یک رویکرد سه‌مرحله‌ای شامل الگوریتم جنگل تصادفی، بررسی ماتریس همبستگی و محاسبه شاخص تورم واریانس (VIF) انجام شد تا ضمن اطمینان از نبود هم‌خطی چندگانه، مجموعه‌ای بهینه و معتبر برای ورود به مدل فراهم گردد. مدل پیشنهادی مبتنی بر شبکه عصبی حافظه بلند–کوتاه‌مدت (LSTM) چندمتغیره، با دقت ۶۷٪ جهت حرکت قیمت را پیش‌بینی کرد که به‌طور معناداری بالاتر از دقت مدل رگرسیون لجستیک (۵۳.۴٪) است. همچنین، روند کاهشی و باثبات تابع زیان آموزشی و آزمایشی، عدم بروز بیش‌برازش و توانایی مدل در یادگیری الگوهای واقعی را اثبات نمود. یافته‌ها حاکی از وجود ناکارایی‌های کوتاه‌مدت در بازار بیت‌کوین و قابلیت پیش‌بینی بازده‌های غیرعادی پس از بیش‌واکنش (در سطح اطمینان ۹۹٪) است. این چارچوب می‌تواند در طراحی استراتژی‌های معاملاتی و مدیریت ریسک هوشمند در بازارهای رمزارز به‌کار گرفته شود.

مقاله پژوهشی روش ها و تکنیک های نوین تصمیم گیری

طراحی شبکه زنجیره تامین بادوام با در نظر گرفتن ابعاد اقتصاد چرخشی و انقلاب صنعتی پنجم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

سید مهدی اولادعلی، حسین عموزادخلیلی، زهرا سعیدی مبارکه، احسان مومنی

چکیده در سال‌های اخیر، افزایش نوسانات محیطی، محدودیت منابع و بحران‌هایی نظیر همه‌گیری کووید-۱۹، ضرورت طراحی زنجیره‌های تأمین بادوام و پایدار را افزایش داده است. پژوهش حاضر به طراحی و بهینه‌سازی یک شبکه زنجیره تأمین حلقه‌بسته در صنعت روانکار با در نظر گرفتن ابعاد اقتصاد چرخشی، مفاهیم انقلاب صنعتی پنجم و شرایط عدم‌قطعیت ترکیبی می‌پردازد. بدین منظور، یک چارچوب یکپارچه مبتنی بر تصمیم‌گیری چندمعیاره، مدل‌سازی ریاضی و بهینه‌سازی استوار فازی–تصادفی ارائه شده است. نوآوری اصلی پژوهش، پیوند نتایج تصمیم‌گیری چندمعیاره با مدل چندهدفه و عملیاتی‌سازی همزمان اقتصاد چرخشی و مؤلفه‌های انقلاب صنعتی پنجم در طراحی شبکه است. در مرحله نخست، معیارها و زیرمعیارهای ارزیابی مراکز توزیع در ابعاد پایداری، تاب‌آوری، چابکی، دیجیتال‌سازی، انسان‌محوری و اقتصاد چرخشی شناسایی و با استفاده از روش بهترین–بدترین فازی–تصادفی وزن‌دهی شدند. سپس مراکز توزیع و کانال‌های فروش به کمک روش تاپسیس فازی–تصادفی رتبه‌بندی گردیدند. در ادامه، یک مدل ریاضی چندهدفه برای طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقه‌بسته توسعه یافت که جریان‌های مستقیم و معکوس، انتخاب تأمین‌کنندگان، ظرفیت‌گذاری، توسعه مراکز جمع‌آوری و بازیافت و استقرار سیستم اشتراک‌گذاری اطلاعات را تحت شرایط عدم‌قطعیت در نظر می‌گیرد. مدل پیشنهادی با روش برنامه‌ریزی آرمانی چندگزینه‌ای اصلاح‌شده لکسیکوگرافیک–چبی‌شف حل شد و مطالعه موردی آن در شرکت نفت بهران انجام گرفت. نتایج نشان داد معیار تاب‌آوری بیشترین اهمیت را در ارزیابی مراکز توزیع دارد و استفاده از تأمین‌کنندگان جایگزین، ظرفیت مازاد و سیستم اشتراک‌گذاری اطلاعات نقش مؤثری در ارتقای تاب‌آوری، پایداری و کارایی شبکه ایفا می‌کند. نتایج، اثربخشی چارچوب پیشنهادی را در بهبود تاب‌آوری، پایداری و کارایی شبکه تأیید می‌کند.

مقاله پژوهشی روش ها و تکنیک های نوین تصمیم گیری

مدل‌سازی پویایی سیستم در بهبود عملکرد زنجیره تأمین بشردوستانه امداد جاده‌ای هلال‌احمر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

ساجده دهقان منشادی، علی مروتی شریف‌آبادی، داوود عندلیب، سید حبیب الله میرغفوری

چکیده تصادفات جاده‌ای از مهم‌ترین بحران‌های انسانی هستند که سالانه موجب تلفات گسترده و هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی قابل‌توجهی می‌شوند. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، حوادث جاده‌ای سالانه جان حدود ۱٫۱۹ میلیون نفر را در سراسر جهان می‌گیرند. این پژوهش با هدف توسعه و شبیه‌سازی مدل پویایی‌سیستم برای بهبود عملکرد امداد و نجات جاده‌ای جمعیت هلال‌احمر استان یزد انجام شد. مدل بر پایه داده‌های واقعی عملیات امداد و نجات طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ توسعه یافت. متغیرهای کلیدی از طریق مرور ادبیات و نظر خبرگان شناسایی و در چهار زیرسیستم منابع انسانی، پاسخ‌گویی به مصدومان، آموزش و توانمندسازی، و ارتباطات و هماهنگی سازمان‌دهی شدند. سپس مدل انباشت-جریان تدوین و با آزمون‌های بازتولید رفتار، شرایط حدی و تحلیل حساسیت اعتبارسنجی شد. سناریوهای افزایش بودجه آموزشی، کاهش تماس‌های مزاحم از طریق اقدامات بازدارنده نهادهای دارای صلاحیت قانونی، و سیاست ترکیبی در بازه زمانی فروردین ۱۴۰۱ تا اسفند ۱۴۰۳ شبیه‌سازی شدند. نتایج نشان داد سناریوی کاهش تماس‌های مزاحم، زمان پاسخ‌گویی را از ۱۱٫۱ به ۹٫۷ دقیقه (۱۲٫۶ درصد) کاهش و نرخ تریاژ را از ۲۲۷ به ۲۶۸ نفر (۱۸٫۱ درصد) افزایش داد. افزایش بودجه آموزشی نرخ تریاژ را به ۲۳۳ نفر (۲٫۶ درصد) رساند. در سناریوی ترکیبی، نرخ تریاژ به ۲۷۲ نفر، معادل ۱۹٫۸ درصد بیشتر از حالت پایه و ۱٫۵ درصد بیشتر از سناریوی کاهش تماس‌های مزاحم، افزایش یافت. بنابراین، اجرای هم‌زمان دو سیاست بیشترین بهبود عملکرد را به همراه داشت.

مقاله پژوهشی سایر موضوعات مرتبط با اهداف نشریه

اثر بدهی دولت به بانک مرکزی بر شاخص فلاکت اوکان در ایران با استفاده از مدل‌سازی خودرگرسیون برداری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

سینا قدس، کریم بیات، رامین غدیری

چکیده یکی از مسائل اصلی در اقتصاد ایران بدهی دولت به بانک مرکزی است، که در طول سال‌ها، روبه افزایش است و اثراتی مخربی بر اقتصاد ایران داشته است.
هدف پژوهش مطالعه بررسی رابطه بین دو متغیر «بدهی دولت به بانک مرکزی» و «شاخص فلاکت اوکان » با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری، آزمون همگرایی انگل-گرنجر و دیگر آزمون های لازم طی سال‌های 1357 الی 1404 با نرم‌افزار ایویوز است.
یافته‌های پژوهش نشان‌ می‌دهد که هر دو متغیر «بدهی دولت به بانک مرکزی» و «شاخص فلاکت اوکان » در سطح مانا از مرتبه دو هستند، وآزمون همگرایی انگل-گرنجر وجود رابطه تعادلی بلندمدت بین متغیرها را تأیید کرد. همچنین توابع واکنش آنی نشان داد که شوک مثبت یک انحراف معیار به متغیر «بدهی دولت به بانک مرکزی»، در کوتاه‌مدت اثر محدودی بر شاخص فلاکت دارد، اما در میان‌مدت و بلندمدت اثر مثبت و روبه‌افزایش معناداری دارد. تجزیه واریانس خطای پیش‌بینی نیز حاکی از آن است که در افق کوتاه‌مدت، نوسانات شاخص فلاکت عمدتاً توسط شوک‌های خودش توضیح داده شد، اما سهم شوک‌های بدهی دولت در دوره دهم به حدود ۱۲ درصد می‌رسد و روند افزایشی دارد. درنتیجه به‌ازای تغییر یک درصد در بدهی دولت، شاخص فلاکت ۱/۱ درصد تغییر می‌کند.
یافته‌های پژوهش حاضر نه‌تنها روابط علی دو متغیر را آشکار می‌سازند، بلکه داده‌ها و بینش‌های کمی لازم برای ساخت و بهبود مدل‌های تصمیم‌گیری سیاستی را فراهم می‌آورند و امکان حرکت از تصمیم‌گیری شهودی به تصمیم‌گیری مدل‌محور و مبتنی بر شواهد را ایجاد می‌کند.

مسائل مکانیابی تک وسیله ای آرمانی تحت نرم Lp

دوره 3، شماره 4، زمستان 1397، صفحه 125-150

آریا سلیمانی، جعفر فتحعلی، مرتضی نظری

چکیده نظریه مکانیابی یکی از مباحث مهم در بهینه سازی و تحقیق در عملیات می باشد. در مسائل مکانیابی هدف پیدا کردن مکان یک یا چند سرویس دهنده به گونه ای است که معیارهایی مانند هزینه حمل ونقل، مسافت طی شده توسط مشتریان، زمان کل سرویس دهی و هزینه حاصل از سرویس دهی بهینه شود. در این مقاله ما به مساله مکانیابی آرمانی می پردازیم که در آن مکان تعدادی مشتری در صفحه داده شده است و حالت ایده آل این است که مکانی برای سرویس دهنده تعیین کنیم به گونه ای که فاصله سرویس دهنده تا مشتری iام برابر ri باشد. اما چون چنین جوابی همواره موجود نیست، به دنبال کمینه کردن مجموع خطای حاصل از فاصله سرویس دهنده تا نقطه ایده آل هستیم. دو نوع تابع هدف کمینه کردن مجموع مربعات خطا و مجموع قدر مطلق در حالتی که تابع فاصله تحت نرم Lp اندازه گیری می شود را مورد بررسی قرار می دهیم. سپس از روشهای شبه وایزفیلد، گوس- نیوتن و الگوریتم فراابتکاری رقابت استعماری برای حل آنها استفاده می کنیم. در انتها نتایج عددی حاصل از حل روشهای ارائه شده را با هم مقایسه می کنیم.

سنجش تاب‌آوری زنجیره‌ تأمین با رویکرد سیستم‌های پیچیده سازگار؛ مطالعه موردی: صنعت داروسازی ایران

دوره 2، شماره 2، تابستان 1396، صفحه 155-195

محمد مهدی رحیمیان، علی رجب زاده قطری

چکیده محیط کسب‌و‌کار در حال رشد، با تغییرات سریع و افزایش عدم اطمینان همراه با بروز خطرات غیرمنتظره و تغییرات اجتناب‌ناپذیر، احتمال اختلالات شدید در زنجیره ‌تأمین شرکت‌ها را افزایش داده‌ است. این روند همراه با سوانح طبیعی و ... نیاز به حالت تاب‌آوری و توسعه این مفهوم در زنجیره ‌تأمین و به طور خاص زنجیره تأمین صنعت دارو که حساسیت‌های به مراتب بیشتری دارد، افزایش داده است و مدیران نیاز به ابزارهایی برای پایش تاب‌‌آوری زنجیره‌ تأمین شرکت خود نسبت به اختلالات دارند. هدف اصلی پژوهش حاضر، سنجش و ارزیابی مفهوم تاب‌آوری در زنجیره‌ تأمین صنعت پراهمیت داروسازی است. برای دستیابی به این هدف مهم و با توجه به در نظر گرفتن رویکرد سیستم‌های پیچیده سازگار به عنوان نظریه اصلی در این مطالعه، زنجیره‌ تأمین دو شرکت داروسازی (ایران‌دارو و داروسازی قاضی) برای مطالعه انتخاب شدند، در ادامه با استفاده از ابعاد و مؤلفه‌های شناسایی شده تاب‌آوری زنجیره ‌تأمین در چارچوب تئوری مذکور با مطالعه ادبیات موضوع و ارائه روشی یکپارچه با استفاده از ترکیب روش‌های مدلسازی ساختاری تفسیری، دیمتل، تئوری گراف و رویکرد ماتریسی و تحلیل عملکرد _ اهمیت اقدام به سنجش و ارزیابی جامع سطح تاب‌آوری در دو زنجیره ‌تأمین مذکور شد. نتایج این پژوهش مدیران را در تجزیه و تحلیل تاب‌آوری و انتخاب استراتژی اثربخش کاهش ریسک زنجیره‌ تأمین خود، پشتیبانی نموده و تصمیم‌گیری را تسهیل می‌کند. این رویکرد جدید باعث ایجاد مزیت رقابتی برای دستیابی به سهم بازار حتی زمان وقوع اختلالات می‌شود.

تبیین مؤلفه های تأثیرگذار در ساختار تولید در کلاس جهانی در صنعت خودرو

دوره 1، شماره 4، زمستان 1395، صفحه 167-186

حسینعلی نقیبی، حسن فارسیجانی، مسعود کسایی، مصطفی زندیه

چکیده چکیده
هدف این مقاله طراحی و تبیین مدل تولید در کلاس جهانی (WCM) در صنعت خودرو با استفاده از تکنیک مدل-سازی ساختاری تفسیری (ISM) است. مدل تولید در کلاس جهانی، سازمان را قادر می‌سازد فعالیت و رقابت خود را در گستره جهانی دنبال نماید و این مهم تحقق نخواهد یافت مگر اینکه عملکرد سازمان در تطابق با بهترین‌های صنعت در کلاس جهانی قابل ارزیابی و رقابت باشد. این مدل مرکب از هشت رکن اصلی و بیست و سه رکن فرعی می‌باشد که در قالب ارکان فنی – تکنیکی و مدیریتی طبقه‌بندی شده و تبلور یافته است. ارکان اصلی مدل شامل؛ فرآیندهای کسب و کار، انعطاف‌پذیری، تکنولوژی و ابزارهای الکترونیکی، مدیریت زنجیره تأمین الکترونیکی، توسعه محصول جدید، سرمایه انسانی، استراتژی‌های رقابتی تولید و ارزیابی عملکرد هستند. علیرغم اینکه هر یک از ارکان، اعم از اصلی و فرعی، در ساختار مدل تأثیرگذاری منحصربفردی دارند اما هیچکدام به تنهایی قادر نخواهند بود سازمان را در جهت دستیابی به هدف اصلی (تولید در کلاس جهانی) یاری نماید، بنابرین به منظور ایجاد یکپارچگی ارکان از تکنیک مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) استفاده شده است. روش نمونه‌گیری، هدفمند غیرتصادفی است و انتخاب نمونه آماری از میان خبرگان و متخصصین انجام گرفته و نتیجه پژوهش بصورت نمودار مدل با استفاده از شبکه تعاملات ارکان اصلی و فرعی (ابعاد و شاخص‌ها) ترسیم شده است که مسیر دستیابی سازمان به تولید در کلاس جهانی را نشان می‌دهد. ضمناً روش‌های مختلف نگاشت شناختی تکنیک ISM در این تحقیق مورد توجه واقع شده است.

به‌کارگیری رویکرد کیفی فراترکیب جهت ارائه مدل جامع ارزیابی پایداری زنجیره تأمین

دوره 1، شماره 1، بهار 1395، صفحه 139-166

سعید رعیت پیشه، رضا احمدی کهنعلی، طیبه عباس نژاد

چکیده مجموعه عوامل زیست‌محیطی، اجتماعی در کنار توجه به مسائل اقتصادی، نقش ویژه‌ای در توسعه پایدار زنجیره تأمین صنایع پرخطر ایفا می‌کنند. هدف از پژوهش حاضر تبیین و واکاوی ابعاد و اجزای هر بعد پایداری زنجیره تأمین، با توجه به گستردگی مفهوم پایداری در مباحث زنجیره تأمین بوده است. به این منظور ما با رویکرد پژوهش کیفی و ابزار فراترکیب (متا‌سنتز) که شامل گام‌های هفت‌گانه‌ای است، به ارزیابی و تحلیل نظام‌مند نتایج و یافته‌های پژوهش پیشین پرداخته شده است. در مجموع مفهوم پایداری زنجیره تأمین در سه بعد، چهارده زیر بعد و هشتاده و چهار جزء شناسایی و طبقه‌بندی شده است. در انتها با استفاده از روش کمی آنتروپی شانون، بر‌اساس رویکرد تحلیل محتوا به تعیین ضریب اثر اجزای شناسایی شده در 94 پژوهشی که نهایی شده، پرداخته شده است.

دسته‌بندی سرویس‌های‌ مشتریان به لحاظ سطح استفاده از خدمات شبکه شتاب با استفاده از مدل‌های ترکیبی

دوره 3، شماره 4، زمستان 1397، صفحه 51-70

شهرزاد بهناز، راحیل حسینی

چکیده با تجهیز بانک‌ها به سیستم‌های پرداخت و دریافت الکترونیکی و استفاده از کارت‌‌های اعتباری، مشتریان اکثر تعاملات بانکی خود را از طریق کارت‌‌های اعتباری و کانال‌‌های اعتباری نظیر دستگاه‌‌های خودپرداز ATM، پایانه‌‌های فروش POS، تلفن‌بانک، موبایل بانک و اینترنت بانک انجام می‌دهند. مشتریان با افزایش تعداد بانک‌ها و محصولات و خدمات آنان، زمانی که خدمات و محصولات بهتری پیدا کنند، به‌راحتی بانک خود را تغییر می‌دهند؛ بنابراین، مدیریت ارتباط با مشتری یک انتخاب اجتناب‌ناپذیر برای بانک‌هاست. یکی از ابزار‌هایی که در‌ زمینه مدیریت ارتباط با مشتری می‌تواند به سازمان‌ها کمک‌کننده باشد، داده‌کاوی است. در این تحقیق برای شناسایی خدمات سودآوری که توسط مشتریان خوب مورد استقبال قرار گرفته‌اند، چهار روش داده‌کاوی درخت تصمیم، بیز ساده، K همسایه نزدیک و مدل ترکیبی استفاده شدند. هر یک از این روش‌ها بر روی داده‌های واقعی، آزمایش و کارایی هر روش سنجیده شد. نتایج ارزیابی مدل‌ها نشان داد که دقت مدل K همسایه نزدیک در شناسایی خدمات سودآور 26/93 درصد، دقت مدل بیز 83/74 درصد و دقت مدل درخت تصمیم 18/97 درصد است و پس از ترکیب مدل‌ها، دقت روش ترکیبی80/94 درصد شده است. همچنین مدل ترکیبی 01/96 درصد از خدمات عادی را درست شناسایی کرده و در مجموع 44/94 درصد از خدمات را به‌درستی تشخیص داده است و عملکرد بهتری نسبت به روش بیز ساده و K همسایه نزدیک داشته است. از مقایسه نتایج ارزیابی مدل‌ها مشخص شد که استفاده از روش‌های ترکیبی در مقایسه با روش‌های دسته‌بندی مبتنی بر یک مدل، از دقت بیشتری برخوردار است.

تعیین ماندگاری و سودآوری مشتریان بانک با استفاده از تعمیم مدل درخت تصمیم و جنگل رگرسیون

دوره 2، شماره 4، زمستان 1396، صفحه 57-79

محمدتقی تقوی فرد، رضا حبیبی، حامد عبداللهی

چکیده در این تحقیق با استفاده از روش‌های جنگل تصادفی و جنگل رگرسیون که تعمیم‌یافته مدل درخت تصمیم و رگرسیون هستند، عوامل مؤثر بر ماندگاری و سودآوری مشتریان ارزی یک بانک تجاری دولتی، موردبررسی قرار می­گیرد. جامعه آماری تحقیق شامل مشتریانی است که دارای یکی از انواع حساب‌های ارزی بانک بوده و به‌طور همزمان از خدمات حواله‌های ارزی، گشایش اعتبارات اسنادی و تسهیلات ارزی استفاده می­نمایند. همچنین صحت نتایج با رگرسیون لجستیک و بگینگ مقایسه می­شود. در روش جنگل رگرسیون، با استفاده از معیار درصد میانگین قدرمطلق خطا (MAPE) ، به مقایسه دقت نتایج مدل با روش رگرسیون خطی پرداخته می­شود. سپس درجه اهمیت هر یک از متغیرهای مستقل بر روی متغیرهای وابسته خرید بعدی، کاهش سطح فعالیت، کاهش سودآوری و تداوم سودآوری تعیین می‌شود. نتایج نشان می­دهد در صورت ارائه تسهیلات ارزی بیشتر به مشتریان تولیدی و درنتیجه، گشایش اعتبارات اسنادی یا انجام حواله‌های بیشتر برای این قبیل از مشتریان، احتمال افزایش دوره ماندگاری مشتریان افزایش می­یابد. همچنین افزایش مبلغ تسهیلات ارزی ارائه‌شده، حواله­های انجام‌شده و همچنین اعتبارات اسنادی گشایش شده به‌واسطه نرخ سود بازپرداخت تسهیلات، کارمزدها و سود حاصله از فروش ارز و ضمانت‌نامه‌ها در بالا بردن میزان سودآوری مشتریان نقش بسزایی دارند.

کشف و تحلیل رفتار خرید مشتریان سالمند در تصمیم به خرید محصولات ارگانیک: روش ترکیبی خوشه‌بندی و درخت تصمیم

دوره 2، شماره 3، پاییز 1396، صفحه 147-172

عظیم زارعی، محمد علی سیاه سرانی کجوری

چکیده تحلیل و کشف الگوهای تصمیم‌گیری مشتریان و ارائه مدل پیش‌بینی‌کننده رفتار خرید آن‌ها، یکی از چالش‌ها و عرصه‌های موردعلاقه پژوهشگران بوده و هست که می‌تواند درزمینه موضع‌سازی محصولات، کاربرد فراوانی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل و مدل‌سازی رفتار خرید مشتریان سالمند در تصمیم به خرید محصولات ارگانیک با رویکردی ترکیبی بود که این امر در دو گام مرتبط باهم انجام شد. در گام اول، با استفاده از یک پرسشنامه‌ی 33 گویه‌ای که پایایی و روایی آن به ترتیب از طریق آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول و دوم بررسی و مورد تأیید قرار گرفت، نظرات 388 سالمند از طریق نُه شاخص پیش‌بینی‌کننده تصمیم به خرید محصولات ارگانیک جمع‌آوری شد؛ سپس با استفاده از تحلیل خوشه‌ای K میانگین و بر اساس شاخص‌های دیویس-بولدین و سیلوئت خوشه‌های بهینه به دست آمد و مشتریان سالمند در دو خوشه روی‌گردان و مشتاق نسبت به خرید محصولات ارگانیک دسته‌بندی شدند. در گام دوم، رفتار خرید سالمندان هر خوشه با استفاده از درخت تصمیم، مورد تحلیل قرار گرفت و مدل‌های بهینه، استخراج و قواعد «اگر-آنگاه» مرتبط با هر خوشه ارائه شد. نتایج نشان داد، در هر دو خوشه سالمندان روی‌گردان و مشتاق، شاخص تحصیلات، عاملی تعیین‌کننده در جهت پیش‌بینی تصمیم خرید محصولات ارگانیک است؛ همچنین به نظر می‌رسد، وضعیت مصرف محصولات ارگانیک در بین سالمندان در وضعیت مناسبی قرار ندارد که در این زمینه پیشنهادهایی متناسب با هر خوشه ارائه شد.

ابر واژگان