دوره و شماره: دوره 7، شماره 1، بهار 1401، صفحه 1-223 
مقاله پژوهشی

بازاریابی مکان محور بانکها با استفاده از مدل جدید ژئومارکتینگ مبتنی بر زیرساخت داده مکانی(SDI) (مطالعه موردی: شهر سمنان)

صفحه 1-25

رضا عبداله زاده، حسین وظیفه دوست، علیرضا وفایی نژاد

چکیده در دنیای امروز که پویایی داده‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است، استفاده از زیرساخت داده‌مکانی (SDI) می‌تواند بستری را برای به اشتراک گذاری داده‌های مکانی به‌وجود آورد. جایگزین نمودن SDI به‌جای GIS در ژئومارکتینگ فصل جدیدی از بازاریابی الکترونیکی بر مبنای اطلاعات مکانی را ایجاد می‌نماید. ژئومارکتینگ مبتنی بر SDI نقایص و ضعف‌های عدم به‌هنگام بودن لایه‌های اطلاعات مکانی در ژئومارکتینگ مبتنی بر GIS را برطرف می-سازد. در این پژوهش مدل جدیدی از بازاریابی مکان‌محور ارائه شده که برای اولین بار از زیرساخت داده‌های مکانی بهره می‌گیرد. در این راستا بر اساس داده‌های مکانی موجود ابتدا شهر سمنان به 139 حوزه آماری یا منطقه شهری تقسیم شده است. با به اشتراک گذاری پایگاه‌های داده دستگاه‌های اجرایی متولی در بستر زیر‌ساخت داده‌مکانی شاخص‌های اصلی جمعیتی و اقتصادی مرتبط با بازاریابی بانک‌ها انتخاب گردید. از طریق روش‌های آماری ضریب همبستگی و رگرسیون چند متغیره شاخص‌های مؤثر بر تعداد شعب بانکی محاسبه شده است. شاخص تعداد کسب و کار با ضریب 0.598 بیشترین تأثیر را در تعداد شعب بانک‌ها در هر منطقه داشته است. در نهایت با استفاده از شاخص‌های جمعیتی، اقتصادی و جغرافیایی مورد اشاره و بهره‌گیری از روش تاپسیس مناطق شهر سمنان از لحاظ شاخص-های بازاریابی بانک‌ها اولویت‌بندی شد که منطقه70 دارای اولویت نخست می‌باشد. نتایج مدل تصمیم‌گیری چند‌شاخصه به‌عنوان یک متغیر مکانی وابسته در مدل ژئومارکتینگ مبتنی بر SDI لحاظ گردیده است.

مقاله پژوهشی

کاربرد رویکرد فازی شهودی در بهینه سازی چندهدفه شبکه لجستیک حلقه بسته با تاکید بر توسعه اشتغال

صفحه 27-59

رضا سیاوشی، حمید شاه‌بندرزاده، علی رجب زاده قطری، ابراهیم حیدری

چکیده در سال‌های اخیر با توجه به محدودیت منابع، نگرانی‌های زیست‌محیطی از یک‌سو و اهمیت عملکرد اجتماعی شرکت‌ها، قوانین و تشدید فشارهای دولتی و توجه فعالان اجتماعی و حقوق بشری از سوی دیگر، شبکه‌های لجستیک یا زنجیره تامین حلقه بسته و پایدار مورد توجه روزافزون پژوهشگران قرار گرفته است. شبکه لجستیک یا زنجیره تامین حلقه بسته شامل هر دو شبکه لجستیکی مستقیم و معکوس می‌باشد و هدف از طراحی آن ترکیب نمودن ملاحظات و محدودیت‌های زیست‌محیطی از طریق جمع‌آوری و بازیافت محصولات استفاده شده یا معیوب و اقدامات لازم جهت استفاده مجدد با زنجیره تامین سنتی می‌باشد. در طراحی شبکه‌های مذکور اهداف اجتماعی همچون افزایش اشتغال به عنوان یک هدف و مسئله بسیار مهم اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد. در پژوهش حاضر یک مدل چندهدفه ریاضی با رویکرد فازی شهودی جهت بهینه‌سازی شبکه لجستیک حلقه بسته با تاکید بر توسعه اشتغال و توسعه واحدهای بازیافت در صنایع لاستیک و پلاستیک استان بوشهر ارائه می‌گردد. در این راستا ابتدا اهداف متنوع موجود در پیشینه پژوهش با تکنیک دلفی فازی ارزیابی می‌گردد و سه هدف اولویت‌دار در استان بوشهر تایید و معرفی می‌گردد. سپس اهداف سه‌گانه با رویکرد فازی شهودی وزن‌دهی گردیده و مدل سه هدفه با تاکید بر هدف توسعه اشتغال با روش ال-پی‌متریک و نرم‌افزار گمز حل می‌گردد.

مقاله پژوهشی

ارزیابی ابزارهای مدل‌سازی و شبیه‌سازی مبتنی بر عامل بر اساس استاندارد ایزو 25010

صفحه 61-86

سمانه حسین دوست، بهمن زمانی، افسانه فاطمی

چکیده با توجه به نقش کلیدی و اهمیت استفاده از ابزارهای مدل‌سازی و شبیه‌سازی مبتنی بر عامل در کاربردهای مختلف، مانند مدیریت و برنامه‌ریزی شهری، شبکه‌های اجتماعی، بازارهای مالی، جریان‌های ترافیکی و مدیریت بحران، ارزیابی و مقایسه کمّی این ابزارها بر اساس یک چارچوب استاندارد خوش‌تعریف، ارزشمند است. تاکنون پژوهش‌های متعددی به بررسی و مقایسه‌ی ابزارهای مدل‌سازی و شبیه‌سازی مبتنی بر عامل از جنبه‌های مختلف پرداخته‌اند. با این وجود، هیچ‌یک از این بررسی‌ها بر اساس یک چارچوب استاندارد خوش‌تعریف و به صورت کمّی (عددی) انجام نشده است. به‌منظور پر کردن این شکاف تحقیقاتی، در این مقاله پنج مورد از پرکاربردترین ابزارهای مدل‌سازی و شبیه‌سازی مبتنی بر عامل شامل AnyLogic، NetLogo، Repast، GAMA و MASON، بر اساس استاندارد شناخته‌شده‌ی ایزو 25010 در خصوص سنجش کیفیت نرم‌افزار در عمل و به روش هدف-پرسش- معیار با یکدیگر مقایسه و مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. نتایج ارزیابی نشان می‌دهد که ابزار AnyLogic در مقایسه با دیگران، از کیفیت بهتری برخوردار است و این موضوع، بیش‌تر به جذابیت ابزار از دیدگاه کاربر و تلاش کمتر برای توسعه‌ی یک برنامه‌ی مبتنی بر عامل در مقایسه با سایر ابزارها، باز می‌گردد.

مقاله پژوهشی

مدل‌سازی عامل‌بنیان رفتار سهامداران در بازار اوراق بهادار تهران (مورد مطالعه: شرکت فولاد مبارکه اصفهان)

صفحه 88-114

سلمان عباسی سیر، محسن هاشمی گهر، عمّار فیضی

چکیده یکی از مفروضات کارایی بازار سرمایه این است که سرمایه‌گذاران به طور منطقی عمل می‌کنند، ولی نتایج پژوهش‌های محققان نشان می‌دهد در بسیاری از موارد سرمایه‌گذاران در بازار اوراق بهادار دارای رفتار غیر منطقی می‌باشند که از این حیث مقاله حاضر نیز رفتار غیر منطقی را در برخی سهامداران نشان می‌دهد. در مقاله حاضر دو نوع شخصیت برای سهامداران در بورس اوراق بهادار در نظر گرفته شده است. اولین گروه دارای شخصیت آنی‌گر و گروه دوم دارای شخصیت نوسان‌گیر می‌باشند. معامله‌گرانی که دارای شخصیت آنی‌گر هستند با افزایش قیمت سهام به خرید سهام مبادرت و با کاهش قیمت به فروش اقدام می‌نمایند. در نقطه مقابل، نوسان‌گیرهایی هستند که با کاهش قیمت به خرید گروهی روی آورده و با افزایش قیمت سهام به فروش اقدام می‌نمایند. نوآوری پژوهش حاضر، ارائه مدلی پویا برای تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران با در نظر گرفتن مدل‌سازی عامل بنیان رفتار سهامداران و در نظر گرفتن ویژگی‌های شخصیتی متنوع ایشان و تحلیل حساسیت رفتار معامله‌گری تحت محیط نرم‌افزاری نت لگو است. در نهایت، مدل پس از طراحی مورد اعتبارسنجی و برازش قرار گرفت که نتایج حاکی از اعتبار بالای مدل طراحی شده در محیط شبیه‌سازی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، درصد سهامداران با شخصیت نوسانگیر و هیجانی در تعادل قیمتی به ترتیب به ۵۲ و ۴۸ درصد بین سهامداران هیجانی و نوسان‌گیر توزیع شده است.

مقاله پژوهشی

طرّاحی اقتصادی مدل یکپارچه نمودار کنترل و مدیریت نگهداری و تعمیرات در شرکت صنایع چوب کیش

صفحه 116-132

هیرسا جویا اردکانی، مرتضی خاکزار بفروئی

چکیده کنترل آماری فرآیند و مدیریت نگهداری و تعمیرات دو ابزار کلیدی برای مدیریت عملیات هستند. هر چند این دو ابزار در ادبیّات موضوع و نحوه عمل متفاوتند، امّا اهداف مشترکی را دنبال می‏کنند. مهمترین اهداف این سیستم‏ها افزایش بهره‏وری تجهیزات، کاهش زمان از کار افتادگی و کاهش هزینه با کنترل تغییرات فرآیند تولید است که تحقق این اهداف منجر به افزایش سطح اطمینان از کیفیت محصول خواهد شد. استفاده از این دو ابزار بصورت یکپارچه می‏تواند کارایی بهتری از نظر هزینه و کیفیت برای سازمان داشته باشد؛ از اینرو در این مقاله، مدل یکپارچه‎ کنترل فرآیند آماری و مدیریت نگهداری و تعمیرات با در نظر گرفتن هزینه‎های دو ابزار در شرکت صنایع چوب کیش طرّاحی شده است. معیار بهینه سازی حداقل کردن متوسط هزینه کل در واحد زمان این دو سیستم است. بدین منظور، از نرم‏افزار متلب و رویکرد جستجوی گریدی جهت یافتن مقادیر بهینه اندازه نمونه (n)، پهنای حدود کنترل (L)، بازه نمونه‏برداری (h) و تعداد دفعات نمونه برداری در فاصله زمانی تعمیرات برنامه‏ریزی شده (k) استفاده شده است. مقادیر بهینه n، h، L و k برای فرآیند روکش کاری، به ترتیب 5، 1، 9/2 و 30 محاسبه شدند. نتایج این بهینه‏سازی در فرآیند مورد مطالعه نشان می‏دهد که طول دوره تعمیرات برنامه‏ریزی شده نسبت به برنامه موجود باید افزایش یابد و این موضوع می‏تواند ناشی از انجام تعمیرات جبرانی در زمان اعلام هشدار نادرست خارج از کنترل بودن فرایند باشد.

مقاله پژوهشی

ارائه مدل برنامه ریزی غیرخطی عدد صحیح مختلط برای بهینه سازی زنجیره تامین حلقه بسته سبز: مطالعه موردی صنعت لبنی کاله

صفحه 134-164

سیده مرضیه احمدی، عبدالحمید صفایی قادیکلایی، جواد رضاییان زیدی، محمد ولی پور خطیر

چکیده در این پژوهش یک مدل برنامه ریزی غیرخطی عدصحیح مختلط (MINLP) جهت مدلسازی زنجیره تامین حلقه بسته صنایع لبنی در سطوح تولید، توزیع و فروش ارائه شده است. مدل ریاضی پیشنهادی تحقیق شامل دو تابع اقتصادی و زیست محیطی است. تابع هدف اقتصادی بر اساس حداکثرسازی سود کل و تابع هدف زیست محیطی به منظورحداقل سازی انتشار CO2 و میزان COD تعریف شده است. هم چنین در بخشی از مدل که بیانگر رابطه بین توزیع کننده و مشتری است مسئله مسیریابی وسیله نقلیه سبز درنظر گرفته شده که شامل چند محصول، چند انبار، چند نوع وسیله نقلیه و چند دوره زمانی است. با توجه به پیچیدگی مسئله و ماهیت NP-hard آن در این پژوهش از الگوریتم فراابتکاری NSGAII جهت حل مسئله استفاده شده است. به منظور بررسی کارایی این الگوریتم نیز چند مسئله در ابعاد کوچک طراحی و در نرم افزار لینگو حل شده و پاسخ های به دست آمده با جواب های حاصل از روش فراابتکاری مقایسه گردید. درنهایت اثر میزان هدر رفت چربی به عنوان یکی از عوامل تاثیرگذار بر آلودگی فاضلاب لبنی نیز مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها بیانگر کارایی الگوریتم NSGAII و نیز نشان‌دهنده اثر مستقیم میزان هدر رفت چربی بر آلودگی فاضلاب بود.

مقاله پژوهشی

تحلیل خوشه ای مشتریان بر مبنای مدل WRFM با رویکرد داده کاوی غیرنظارتی ( مورد مطالعه محصولات بهداشتی و آرایشی)

صفحه 198-223

امید بشردوست، عزت الله اصغری زاده، محمد علی افشار کاظمی

چکیده در دنیای رقابتی امروز که شرکتها با حجم انبوهی از اطلاعات مشتریان به علت رشد و پیشرفت فناوری های اطلاعاتی و ایجاد پایگاه های داده ای مختلف مواجه‌اند استفاده از ابزار مدیریت ارتباط با مشتری که بتواند به درستی و به ‌موقع نیازها و انتظارات مشتریان را شناسایی و رصد کند بیش از پیش ضرورت می‌یابد؛ یکی از تکنیک‌هایی که می‌تواند در این برهه نقشی کلیدی و اساسی ایفاکند داده‌کاوی پایگاه داده‌هاست. هدف این پژوهش تحلیل داده‌های مشتریان بر پایه مدل WRFM به کمک روش‌های داده‌کاوی غیرنظارتی است؛ پژوهشگران درصددند که با کشف الگوهای موجود به ارایه استراتژی‌های مؤثرتری برای هر گروه از مشتریان و خصوصاً مشتریان کلیدی بپردازند تا برای سازمان سودآوری و عملکرد بهتری در برداشته باشد. .جامعه آماری این پژوهش مشتریان محصولات بهداشتی و آرایشی دربازه زمانی سال‌های1397-1398 است که به‌ روش نمونه‌گیری هدفمند در دسترس تعداد 64858 نمونه از پایگاه داده مشتریان انتخاب شده است. به کمک 3 تن از خبرگان (مدیران ارشد) فروش شرکت وزن شاخص‌های مدل WRFM تعیین شده است. برای تجزیه وتحلیل داده‌ها از نرم افزار کلمنتاین وSPSS استفاده شده است. با توجه به مدل پژوهش، 4دسته مشتری: خاص و کلیدی، طلایی بالقوه، نامطمئن ازدست رفته، نامطمئن جدید شناسایی و نامگذاری شدند که برای هر یک از این دسته‌ها استراتژی‌‌های متفاوتی ارایه شده است. ضمنا نتایج نشان می‌دهد که خوشه‌بندی K- میانگین شش خوشه‌ای با خلوص 0/744درصد نسبت به دیگر روش‌ها عملکرد بهتری داشته است.